گزارش جدید بانک جهانی از چشمانداز بازار کالاها نشان میدهد قیمت زغالسنگ در سال 2026 با یک جهش 20 درصدی به حدود 130 دلار در هر تن خواهد رسید. دلیل اصلی این رشد، اختلال در صادرات گاز خاورمیانه و جایگزینی آن با زغالسنگ در نیروگاههای برق آسیا و اروپا است. نکته قابل توجه، رشد 10 درصدی مصرف زغالسنگ در آمریکا پس از 15 سال کاهش مداوم است که بخشی از آن به دلیل توسعه دیتاسنترها و هوش مصنوعی رخ داده است. این گزارش همچنین پیشبینی میکند که تولید جهانی زغالسنگ در سال 2026 کاهش جزئی خواهد داشت اما عرضه همچنان پاسخگوی تقاضا خواهد بود.
جهش 20 درصدی قیمت در بازار جهانی
بر اساس گزارش بانک جهانی، قیمت زغالسنگ حرارتی استرالیا در ماه مارس 2026 افزایشی حدود 20 درصدی را نسبت به فوریه تجربه کرد. این سطح بالای قیمت در ماه آوریل نیز پایدار باقی ماند. تحلیلگران بانک جهانی عامل اصلی این رشد را اختلال در روند صادرات گاز طبیعی از منطقه خاورمیانه میدانند. این وضعیت باعث شد تا نیروگاههای تولید برق، به ویژه در مناطق شرق آسیا و اروپا، برای تأمین انرژی خود به مصرف بیشتر زغالسنگ روی بیاورند.
رشد مصرف در آمریکا پس از 15 سال رکود
بازار آمریکا شاهد یک تحول قابل توجه در مصرف زغالسنگ بود. پس از 15 سال کاهش مستمر که به افت 60 درصدی مصرف منجر شده بود، این کشور در سال 2025 رشدی حدود 10 درصدی را ثبت کرد. دو عامل کلیدی این رشد را رقم زدند: افزایش تقاضا برای برق که تا حدی ناشی از توسعه سریع دیتاسنترها است و همچنین افزایش قیمت گاز طبیعی. این دو عامل موجب شدند زغالسنگ بار دیگر به عنوان یک جایگزین اقتصادی برای بخشی از مصرف گاز طبیعی مطرح شود. در مقابل، مصرف در اتحادیه اروپا طی سال 2025 تقریباً بدون تغییر باقی ماند.
تقاضای محدود در غولهای آسیایی
رشد مصرف جهانی زغالسنگ در سال 2025 حدود 1 درصد برآورد میشود که عمدتاً ناشی از افزایش تقاضا در اوراسیا و آمریکا بوده است. اما در دو مصرفکننده بزرگ جهان، یعنی چین و هند، رشد تقاضا برای زغالسنگ محدود بود. توسعه پرشتاب تولید برق از منابع تجدیدپذیر مانند انرژی خورشیدی، بادی و برقآبی در این دو کشور، مانع از افزایش بیشتر مصرف زغالسنگ شد.
پیشبینی قیمت: صعود در 2026، اصلاح در 2027
بانک جهانی پیشبینی میکند که متوسط قیمت زغالسنگ استرالیا در سال 2026 با افزایشی 20 درصدی به سطح قیمتی حدود 130 دلار در هر تن برسد. با این حال، انتظار میرود این روند صعودی پایدار نباشد و قیمتها در سال 2027 با یک کاهش حدود 12 درصدی مواجه شوند. این پیشبینیها بر این فرض استوار است که اختلال در عرضه انرژی خاورمیانه، تقاضا برای زغالسنگ حرارتی را افزایش دهد.
هوش مصنوعی؛ متغیر پنهان در آینده زغالسنگ
گزارش بانک جهانی به یک عامل غیرمنتظره نیز اشاره میکند. اگر توسعه فناوری هوش مصنوعی با سرعتی بیش از پیشبینیها ادامه یابد، مصرف برق نیز به شکل چشمگیری رشد خواهد کرد. در چنین سناریویی، احتمال افزایش استفاده از نیروگاههای زغالسنگ برای تأمین برق پایه وجود دارد. این موضوع به ویژه در کشورهایی مانند چین و آمریکا که دارای ظرفیت نیروگاهی بلااستفاده هستند، محتمل است، زیرا این نیروگاهها میتوانند به سرعت وارد مدار تولید شوند.
***
گزارش بانک جهانی تصویری از یک احیای کوتاهمدت اما قابل توجه برای بازار زغالسنگ ترسیم میکند. این رونق، بیش از آنکه ناشی از جذابیت ذاتی این سوخت فسیلی باشد، محصول مستقیم بحرانها و اختلالات در بازار جهانی انرژی، به ویژه در بخش گاز طبیعی است. دادهها نشان میدهند که زغالسنگ همچنان نقش یک «سوخت جایگزین» و یک عامل تعدیلکننده در زمان شوکهای عرضه را ایفا میکند. نکته کلیدی این تحلیل، تأثیر غیرمنتظره فناوریهای نوین مانند هوش مصنوعی بر تقاضای برق است که میتواند بهطور متناقضی، عمر نیروگاههای قدیمی زغالسنگ را افزایش دهد. این گزارش تأکید میکند که علیرغم حرکت جهانی به سمت انرژیهای پاک، بازار سوختهای فسیلی همچنان به شدت تحت تأثیر متغیرهای ژئوپلیتیکی و جهشهای فناورانه قرار دارد.
روابط عمومی شرکت توسعه معادن و فلزات
