رئیس سازمان بهینهسازی و مدیریت راهبردی انرژی از راهبرد جدید دولت برای جایگزینی افزایش قیمت حاملهای انرژی با مدل پاداشمحور و انتفاع عمومی خبر داد. در این طرح که بر مبانی اقتصاد رفتاری استوار است، مشترکان به ازای کاهش مصرف خود پاداش نقدی دریافت میکنند. کارشناسان بورس انرژی ایران را به دلیل داشتن زیرساختهای معاملاتی شفاف، بهترین بستر برای تبدیل صرفهجوییها به گواهیهای قابل معامله و اعطای پاداش به مردم میدانند.
بورس انرژی به عنوان بازوی عملیاتی سیاست جدید انرژی دولت
بورس انرژی ایران به عنوان بازار رسمی و شفاف معاملات حاملهای انرژی، ظرفیتهای ساختاری لازم را برای اجرای سیاستهای نوین دولت در مدیریت مصرف داراست. این بستر مالی میتواند میزان صرفهجویی ایجادشده توسط مشترکان را به گواهیهای صرفهجویی یا ابزارهای مالی مشابه تبدیل کند. عرضه این ابزارها در بازار انرژی ضمن جذب مشارکت بخش خصوصی و بازارهای مالی، منابع نقدی حاصل را به عنوان پاداش مستقیم به مشترکان کممصرف بازمیگرداند و شفافیت فرآیند را تضمین میکند.
جایگزینی رویکرد قیمتی با مدل انتفاع عمومی در مدیریت مصرف
اسماعیل سقاب اصفهانی، معاون رئیسجمهور و رئیس سازمان بهینهسازی و مدیریت راهبردی انرژی، اعلام کرد که اصلاح یا افزایش قیمت حاملهای انرژی در شرایط فعلی اقتصادی و اجتماعی منطقی نیست. راهبرد جدید دولت بر پایه اقتصاد رفتاری طراحی شده است تا بدون ایجاد فشار بر سبد معیشتی خانوارها، انگیزه اقتصادی قوی برای کاهش مصرف شکل بگیرد. در این مدل، سهمیه و قیمت پایه انرژی برای عموم مردم حفظ میشود، اما هر میزان کاهش مصرف نسبت به الگوی استاندارد، مشمول پاداش نقدی مستقیم خواهد شد.
سه ماموریت راهبردی سازمان بهینهسازی و فرهنگسازی ملی
سازمان بهینهسازی و مدیریت راهبردی انرژی در دوره جدید فعالیت خود، اقدامات خود را بر سه محور اصلی متمرکز کرده است که شامل ارتقای بهرهوری انرژی در تمام بخشها، کاهش شاخص شدت انرژی از طریق مدیریت هوشمند مصرف و حرکت به سمت عادلانهسازی یارانههای انرژی میشود. اجرای این طرح ملی نیازمند فرهنگسازی گسترده است تا مردم به صورت ملموس درک کنند که منابع حاصل از این صرفهجوییها، به جای اتلاف در بخش سوخت، مستقیماً صرف واردات داروهای حیاتی و تامین کالاهای اساسی کشور خواهد شد.
***
اتکا به مکانیزم بازارمحور بورس انرژی جهت اجرای مدل پاداشمحور، یک چرخش هوشمندانه از سیاستهای ناکارآمد قیمتی به سمت ابزارهای نوین مالی است. انتشار گواهیهای صرفهجویی در بورس انرژی علاوه بر کشف قیمت واقعی انرژی صرفهجوییشده، منابع مالی پایداری را بدون تحمیل بار مالی جدید به بودجه دولت فراهم میآورد. این استراتژی تشویقی، نرخ مشارکت عمومی را در طرحهای بهینهسازی به شدت افزایش میدهد و ناترازی فزاینده انرژی کشور را مهار میکند. در نهایت، پیوند زدن منافع مستقیم اقتصادی مردم به بورس انرژی، شاخص شدت انرژی را بهبود بخشیده و بستر مناسبی برای توزیع عادلانه یارانههای پنهان ایجاد خواهد کرد.