مجتمع معدنی سرب نخلک با هدف صیانت از منابع طبیعی و اجرای سیاستهای توسعه پایدار، نظام نوین مدیریت سبز را مستقر کرد. این مجتمع معدنی با حذف کامل روش سنتی دفع پساب در سدهای باطله تر، پروژه راهبردی مدیریت خشک باطله را به بهرهبرداری رساند. مدیر مجتمع سرب نخلک اعلام کرد که این تحول ساختاری با اتکا به فناوریهای تیکنر و فیلتر پرس، میزان بازچرخانی پساب صنعتی را به رقم ۸۵ درصد رسانده است. این اقدام ریسکهای زیستمحیطی را مهار میکند و وابستگی کارخانه را به منابع آب زیرزمینی منطقه به شدت کاهش میدهد.
پایان عصر سدهای باطله تر و دفع سنتی پسماندهای معدنی
شیوه دفع پساب در سدهای باطله تر در سالیان گذشته، تصرف گسترده اراضی و تبخیر حجم قابل توجهی از منابع ارزشمند آب را در اقلیم بیابانی به همراه داشت. فرسودگی سد باطله قدیمی مجتمع معدنی سرب نخلک و عدم انطباق آن با استانداردهای روز، احتمال نشت آلایندهها را به سفرههای آب زیرزمینی افزایش میداد. این چالشهای ساختاری علاوه بر ایجاد دغدغههای زیستمحیطی فراوان، اتلاف منابع آبی را به عنوان یکی از موانع اصلی توسعه ظرفیت تولید کارخانه فرآوری مطرح میکرد. مدیریت مجتمع با درک این الزامات، تغییر رویکرد از مدیریت سنتی به مدیریت مدرن پسماند را در دستور کار خود قرار داد.
تجهیز مجتمع نخلک به پیشرفتهترین فناوریهای فیلتراسیون و تیکنر
پروژه راهبردی مدیریت خشک باطله با بهرهگیری از تجهیزات مدرن مکانیکی و دانش فنی پیشرفته در این مجموعه معدنی طراحی و اجرایی شد. این سیستم نوین نظارتی از ۳ عدد حوضچه تیکنر و ۶ پکیج فیلتر پرس تشکیل شده است که آخرین پکیج آن در اواسط سال ۱۴۰۴ وارد مدار بهرهبرداری شد. در این فرآیند مکانیکی، پساب خروجی کارخانه فرآوری به جای انتقال به محیط زیست، تحت عملیات جداسازی قرار میگیرد. آب بازیافتی با کیفیت بالا پس از انتقال به استخرهای مخصوص ژئوممبران، مجدداً به چرخه تولید بازمیگردد و پسماند نهایی نیز به صورت کیک خشک و کاملاً ایمن دفع میشود.
دستیابی به رکورد بازچرخانی ۸۵ درصدی پساب صنعتی در کویر
بهرهبرداری کامل از این سیستم مکانیزه، شاخصهای زیستمحیطی و عملیاتی مجتمع معدنی سرب نخلک را با جهش بیسابقهای مواجه کرده است. استقرار این تجهیزات زمینه تحقق چرخه بسته آب و بازچرخانی حدود ۸۵ درصدی پساب صنعتی را در فرآیندهای کارخانه فراهم میسازد. این حجم بالا از بازیافت، وابستگی مجتمع را به منابع آب جدید و چاههای منطقه به شکل چشمگیری کاهش میدهد. این اقدام گامی موثر در راستای حفاظت از سفرههای آب زیرزمینی بیابانی است و چالش کمآبی منطقه را به یک فرصت پایدار برای افزایش بهرهوری تبدیل میکند.
معرفی الگوی نخلک به عنوان نقشه راه معدنکاری سبز کشور
حذف کامل سد باطله تر و جایگزینی آن با پودر و کیک خشک پسماند، ریسک نشت و آلودگی خاک را در این جغرافیا به صفر نزدیک میکند. علیرضا خوشمقام، مدیر مجتمع معدنی سرب نخلک با تأکید بر تعهد هلدینگ به معدنکاری مسئولانه، این پروژه را تلفیقی از نگاه آیندهنگرانه و مسئولیتپذیری اجتماعی میداند. تجربه موفق مجتمع نخلک میتواند به عنوان یک الگوی کارآمد برای سایر واحدهای صنعتی و معدنی کشور مورد استفاده قرار گیرد. این مدل نوین، مسیر حرکت صنایع معدنی ایران را به ویژه در مناطق درگیر با بحران خشکسالی به سمت توسعه پایدار هموار میسازد.
***
استقرار نظام مدیریت سبز در مجتمع معدنی سرب نخلک و دستیابی به بازچرخانی ۸۵ درصدی پساب، یک دستاورد استراتژیک در بخش اقتصاد آب و صنایع معدنی است. در شرایطی که کمآبی به عنوان بزرگترین گلوگاه توسعه معادن ایران شناخته میشود، تحقق چرخه بسته آب ریسک توقف تولید را در نخلک به طور کامل مهار میکند. سرمایهگذاری روی تجهیزات فیلتر پرس و تیکنرها گرچه در کوتاهمدت هزینههای سرمایهای (CAPEX) را افزایش میدهد، اما در بلندمدت با حذف هزینههای احداث سد باطله و کاهش بهای تمامشده آب مصرفی، سودآوری مجتمع را تضمین میکند. این اقدام علاوه بر ارتقای ارزش برند نخلک در حوزه مسئولیتهای زیستمحیطی، امنیت عملیاتی کارخانه را برای توسعه خطوط تولید در سالهای آینده به شدت تقویت میکند.