مجلس سنای آمریکا بار دیگر با تصویب قطعنامهای برای محدود کردن اختیارات نظامی دونالد ترامپ در قبال ایران مخالفت کرد. این طرح با ۴۷ رأی موافق در برابر ۴۸ رأی مخالف در صحن سنا نهایی نشد. این نهمین رأیگیری در سال جاری پیرامون اختیارات جنگی رئیسجمهور است که نشاندهنده تداوم شکاف سیاسی میان دموکراتها و جمهوریخواهان در این حوزه است. با وجود این مخالفت، سناتورهای هر دو حزب بر لزوم نقشآفرینی و نظارت قانونی کنگره بر هرگونه توافق احتمالی با ایران تأکید دارند.
چالش قانونی بر سر اختیارات نظامی رئیسجمهور
تیم کین، سناتور دموکرات و از منتقدان سرسخت سیاستهای نظامی کاخ سفید، معتقد است که وضعیت کنونی ثبات نسبی، فرصت مناسبی برای کنگره جهت اعمال قدرت قانونی خود است. او هشدار داد که نباید اجازه داد بدون موافقت و دخالت کنگره، درگیریهای نظامی جدیدی آغاز شود. تلاشهای اخیر دموکراتها برای مهار قدرت نظامی رئیسجمهور با مخالفت جدی بدنه جمهوریخواه سنا روبرو شده است. با این وجود، بحثهای مربوط به نظارت کنگره بر سیاستهای تهاجمی دولت همچنان یکی از سرفصلهای اصلی در راهروهای پارلمان آمریکا باقی مانده است.
ابهامات پیرامون توافق احتمالی با ایران
در حالی که بحث بر سر اختیارات جنگی جریان دارد، عدم اطلاع دقیق رهبران سنا از جزئیات توافق احتمالی با ایران، به تنشها دامن زده است. جان تون، رهبر اکثریت جمهوریخواه سنا، اعلام کرده که هنوز در جریان جزئیات دقیق این توافق قرار نگرفته است. گزارشها حاکی از آن است که جی دی ونس، معاون رئیسجمهوری، تلاشهایی برای اطلاعرسانی به برخی سناتورها از طریق تماسهای ویدئویی انجام داده، اما این اقدامات نتوانسته است رضایت کامل نمایندگان هر دو حزب را جلب کند. بسیاری از سناتورها معتقدند که توافق با ایران نباید بدون بررسی و رأیگیری رسمی کنگره به نتیجه برسد.
جایگاه نظارتی کنگره در سیاست خارجی
تکرار رأیگیریهای مربوط به اختیارات جنگی نشاندهنده عزم بخش بزرگی از قانونگذاران آمریکایی برای بازپسگیری بخشی از قدرت نظارتی خود در عرصه سیاست خارجی است. سناتورها از هر دو حزب نگران هستند که اختیارات گسترده رئیسجمهور، نقش قانونی کنگره را در تصمیمگیریهای حساس نظامی و دیپلماتیک به حاشیه براند. این کشمکش سیاسی نشان میدهد که حتی با وجود تغییر شرایط و احتمالات دیپلماتیک، کنگره همچنان مایل است در هرگونه تعامل یا تقابل با ایران، حرف نهایی را بزند و از انحصار قدرت توسط کاخ سفید جلوگیری کند.
***
مخالفت مجدد سنا با محدودسازی اختیارات جنگی رئیسجمهور، فضای سیاسی آمریکا را همچنان در وضعیت عدم قطعیت قرار داده است. خروجی به معنای آن است که تصمیمگیران در واشنگتن همچنان بر سر نحوه تعامل با تهران در مسیرهای مختلف (نظامی و دیپلماتیک) در حال بحث و تبادل نظر هستند. این فضای غیرقطعی، رویکرد ایران را به سمت اتخاذ استراتژیهای هوشمندانه و با احتیاط سوق میدهد تا ضمن پیشبرد اهداف دیپلماتیک، توان بازدارندگی خود را نیز حفظ کند. تداوم این وضعیت در آمریکا، ضرورت پیگیری یک سیاست خارجی فعال و متوازن را برای ایران دوچندان میکند تا بتواند در سایه تحولات داخلیِ رقیب، امنیت ملی و منافع اقتصادی خود را در محیطی با متغیرهای گوناگون هدایت کند.