مدیرعامل طلاسی با تحلیل روند ورود نئوبانکها به بازار آنلاین طلا تاکید کرد که دسترسی به منابع مالی ارزانقیمت، تضمینکننده برتری پایدار بانکها در این حوزه نخواهد بود. مهدی فدایی با اشاره به پایداری پلتفرمهای تخصصی در بحرانهای اخیر، تمرکز صنفی و تجربه عملیاتی را مزیت اصلی بخش خصوصی دانست. در همین حال، رئیس اتحادیه کسبوکارهای مجازی از تعلیق ۱۵ ماهه صدور مجوزها از بهمن ۱۴۰۳ تا خرداد ۱۴۰۵ انتقاد کرد. رضا الفتنسب با اشاره به فعالشدن مجدد فرآیند صدور مجوزها، نبود چارچوب پایدار رگولاتوری و عدم اجرای سامانه نظارت آنلاین را چالشهای اصلی این بازار برشمرد.
چالشهای ساختاری پلتفرمهای تخصصی در تقابل با نهادهای بانکی
مهدی فدایی مدیرعامل طلاسی، در جریان نشست خبری رویداد زرآتی به تشریح وضعیت رقابتی بازار طلای دیجیتال در کشور پرداخت. این کسبوکارهای نوپا از ابتدای شکلگیری خود با مخالفتهای مداوم بازار سنتی، بورس کالا و بانک مرکزی روبهرو بودهاند. با این حال، پلتفرمهای تخصصی در جریان بحرانهای اقتصادی، تنشهای نظامی و اختلالات گسترده در شبکه بانکی، خدمات خود را بدون توقف به کاربران ارائه دادند. فدایی مزیت اصلی فعالیت در این بازار را داشتن دانش عمیق صنفی، شناخت رفتار مصرفکننده و تمرکز بر زنجیره طلا دانست؛ ویژگیهایی که ساختار سنتی و صلب بانکها فاقد آن است.
انتقاد از پیشنویسهای بانک مرکزی و بلوکه شدن منابع مالی
مدیرعامل طلاسی ضمن اعلام حمایت از تدوین مقررات سختگیرانه برای شفافسازی بازار، بندهای مندرج در پیشنویسهای جدید بانک مرکزی را به چالش کشید. به باور او، برخی مفاد مرتبط با مدیریت خزانهها، حقوق قانونی پلتفرمها را نادیده میگیرد و به شکل غیرعادلانه، بستر ساخت مدلهای کسبوکار انحصاری را برای خزانهداران فراهم میسازد. فدایی همچنین از رفتار نامناسب شبکه بانکی در بلوکه کردن نقدینگی پلتفرمها و نبود هیچگونه پاسخگویی شفاف در خصوص آسیبهای مالی واردشده به بخش خصوصی به شدت انتقاد کرد.
آسیبهای تعلیق ۱۵ ماهه مجوزها و احیای دیرهنگام آن
رضا الفتنسب رئیس اتحادیه کسبوکارهای مجازی، در این نشست توقف طولانیمدت فرآیند رگولاتوری را مورد انتقاد قرار داد. صدور مجوزهای جدید فعالیت در حوزه طلای آنلاین از بهمنماه ۱۴۰۳ به طور کامل متوقف شد و این وضعیت مبهم تا خردادماه ۱۴۰۵ ادامه یافت. این وقفه ۱۵ ماهه آسیبهای مالی سنگینی به فعالان این بخش وارد کرد و بازار را از ظرفیتهای واقعی خود عقب انداخت. اگرچه فرآیند صدور مجوزها از دوم خردادماه ۱۴۰۵ و مجوز فروش مصنوعات طلا از روزهای گذشته مجددا فعال شده، اما الفتنسب این اقدام را صرفا یک تصمیم اصلاحی دیرهنگام توصیف میکند.
بلاتکلیفی سامانه نظارت برخط و ضوابط سختگیرانه پشتوانه طلا
رئیس اتحادیه کسبوکارهای مجازی از بایکوت شدن ابزارهای نظارتی توسط نهادهای حاکمیتی خبر داد. سامانه نظارت برخط پلتفرمهای طلا در اردیبهشتماه ۱۴۰۴ توسط اتحادیه طراحی و رونمایی شد، اما کارشکنی و عدم همکاری ارگانهای اجرایی مانع از ورود رسمی آن به چرخه نظارتی شده است. نبود این سامانه، فضای رقابت را مبهم و به واحدهای قانونمند آسیب میزند. الفتنسب تصریح کرد که تاکنون ۳۴۰ مجوز در این صنف صادر شده و طبق ضوابط جدید، تمام پلتفرمها موظف به نگهداری ذخایر طلا متناسب با تعهدات خود و حتی ثبت پشتوانههای مازاد در خزانه هستند.
برگزاری همایش تخصصی زرآتی برای حل چالشهای تنظیمگری
محمدمهدی الحسینی مدیرعامل اقتصادآنلاین، از برگزاری همایش دو روزه «زرآتی؛ از خاک تا طلا» در تاریخ ۲۸ و ۲۹ مردادماه در محل سالنهای همایش رایزن خبر داد. این رویداد بزرگ قرار است به عنوان بستری برای گفتوگوی مستقیم میان نهادهای حاکمیتی و فعالان بخش خصوصی عمل کند. الحسینی محورهای اصلی این همایش را شامل بررسی رابطه فناوری و اعتماد، آینده بازار طلای آنلاین، چالشهای لجستیک، نحوه تحول بازار سنتی توسط پلتفرمها و تحلیل رفتار کاربران در عصر دیجیتال معرفی کرد تا راهکاری برای عبور از سیاستهای محدودکننده رگولاتور یافته شود.
***
تقابل پلتفرمهای آنلاین طلا با نئوبانکها، نقطه عطف جدیدی در توسعه فینتک کشور به شمار میرود. اگرچه بانکها با تکیه بر منابع مالی ارزانقیمت و رسوب پول کاربران شانس بالایی برای مانور دارند، اما برتری در بازار طلا نیازمند انعطافپذیری و سرعت عمل در بزنگاههای نوسان قیمت است که پلتفرمهای خصوصی در آن موفقتر عمل کردهاند. دوره فترت ۱۵ ماهه صدور مجوزها نشاندهنده هراس رگولاتور از رشد شتابان این بازار و ترجیح نهادهای حاکمیتی برای ورود انحصاری بانکها است. عدم اجرای سامانه نظارت برخط که در سال ۱۴۰۴ رونمایی شد، نشان میدهد چالش اصلی نهادهای ناظر، فقدان ابزار نیست، بلکه نبود اراده برای تنظیمگری سازنده است. الزام پلتفرمها به نگهداری ذخایر مازاد بر تعهدات، اگرچه امنیت کاربران را بالا میبرد، اما هزینههای جاری بخش خصوصی را افزایش میدهد. همایش زرآتی در مردادماه میتواند آخرین فرصت برای دستیابی به یک مدل تعادلی میان بخش خصوصی و حاکمیت پیش از بلعیده شدن بازار توسط غولهای بانکی باشد.
