معاون توسعه بازار فرابورس ایران از آمادگی کامل این رکن بازار سرمایه برای عرضه اولیه دستکم ۴۵ شرکت جدید پس از درج نماد در سال جاری خبر داد. در حال حاضر ۳۰ شرکت دیگر نیز در صف تکمیل فرآیند آمادهسازی برای ورود به بازار سهام قرار دارند. فرابورس با هدف افزایش عمق بازار و تزریق خون تازه به معاملات، اصلاح مقررات ارزشگذاری، کوتاهتر شدن فرآیند پذیرش و تخصصیتر شدن فعالیت مشاوران پذیرش را به عنوان اولویتهای راهبردی خود پافشاری میکند.
آمادگی ۴۵ شرکت درجنمادشده برای ارزشگذاری و ورود به بازار
چشمانداز عرضههای اولیه در فرابورس ایران برای سال جاری با حجم بالایی از شرکتهای متقاضی همراه است. سید مهدی علمالهدی، معاون توسعه بازار فرابورس، اعلام کرد که در حال حاضر حداقل ۴۵ شرکت که فرآیند قانونی درج نماد را پشت سر گذاشتهاند، کاملاً آماده طی کردن مرحله ارزشگذاری و عرضه اولیه هستند. علاوه بر این حجم از شرکتها، پرونده بیش از ۳۰ بنگاه اقتصادی دیگر نیز در مراحل بعدی پذیرش قرار دارد که پس از تکمیل فرآیند آمادهسازی، روی تابلوی معاملات خواهند رفت.
تزریق خون تازه به رگهای بازار سرمایه با عرضههای اولیه
مدیریت فرابورس ایران اقدامات مربوط به عرضههای اولیه را عامل اصلی ارتقای عمق، شفافیت و پویایی بازار سهام ارزیابی میکند. ورود شرکتهای جدید به منزله تزریق خون تازه در رگهای بازار سرمایه است؛ چرا که عمق هر بازار ارتباط مستقیمی با تعداد شرکتهای فعال در آن دارد. این تحول ساختاری امکان انتخابهای متنوعتری را پیش روی سرمایهگذاران قرار میدهد و حتی در شرایط رکود یا منفی بودن بازار، به دلیل جذب منابع مالی جدید، انرژی مثبتی به فضای عمومی معاملات میبخشد.
چالش زمانبر بودن فرآیند پذیرش و سهم قوانین دستوپاگیر
فرآیند پذیرش و عرضه اولیه شرکتها در بازار سرمایه ایران در برخی موارد بیش از ۲ سال زمان میبرد. بخشی از این تطویل زمان به ضعف تیم مالی شرکتهای متقاضی در تهیه مستندات و صورتهای مالی استاندارد یا عدم اراده جدی مالکان بازمیگردد. با این حال، قوانین و مقررات سختگیرانه موجود و زمانبر بودن فرآیند ثبت نزد سازمان بورس از دیگر عوامل اصلی این کندی هستند. فرابورس اصلاح و بازنگری در این دستورالعملها را برای تسریع در ورود شرکتها ضروری میداند.
اصلاح نظام قیمتگذاری و واگذاری ارزشگذاری به تأمین سرمایهها
کشف قیمت در عرضههای اولیه فرابورس به شیوه حراج و توسط خبرگان بازار انجام میشود. فرابورس برای بهبود این فرآیند، پیشنهاد بازنگری در نحوه انتخاب هیئت کارشناسی یا واگذاری بخشی از فرآیند ارزشگذاری به شرکتهای تأمین سرمایه را مطرح کرده است. از آنجا که سرمایهگذاران خرد بیشتر به سودآوری آینده شرکت توجه دارند، لحاظ کردن همیشگی ارزش روز داراییها در محاسبات قیمت نیازمند بازنگری است. این اقدام میتواند فرآیند قیمتگذاری را به استانداردهای تحلیلی نزدیکتر کند.
لزوم فعالیت حرفهای و تخصصی مشاوران پذیرش در بازار سرمایه
ارتباط میان شرکتهای متقاضی ورود به بورس و ارکان نظارتی بر اساس قوانین از طریق مشاوران پذیرش انجام میشود. در حال حاضر بیش از ۱۰۰ شرکت دارای مجوز مشاوره پذیرش در کشور فعال هستند، اما تنها تعداد محدودی از آنها بهصورت تخصصی در این حوزه سرمایهگذاری کرده و تیم حرفهای در اختیار دارند. اگر مشاوران پذیرش نتوانند نقش خود را در آمادهسازی مدارک بهدرستی ایفا کنند، به یکی از عوامل اصلی در رسوب پروندهها و کند شدن روند پذیرش تبدیل میشوند.
تضمین حاکمیت شرکتی و تداوم حیات بنگاهها پس از ورود به فرابورس
بررسی تاریخچه ۱۵ ساله فرابورس نشان میدهد که تاکنون حدود ۱,۷۰۰ تا ۱,۸۰۰ شرکت برای پذیرش مراجعه کردهاند که از این میان، حدود ۲۱۰ شرکت از طریق عرضه اولیه یا انتقال از بازار پایه روی تابلوها مستقر شدهاند. ورود به بازار سرمایه تضمینی برای تداوم حیات شرکتها است. بسیاری از بنگاههای اقتصادی پس از کنار رفتن یا فوت بنیانگذار خود دچار افت شدید میشوند؛ اما حضور در بازار سهام با ایجاد ساختارهای مدیریتی محکم و حاکمیت شرکتی، استمرار فعالیت آنها را تضمین میکند.
انتشار اوراق تبعی به عنوان ابزار حمایت از سهامداران خرد
ساختار نظارتی فرابورس برای حمایت از حقوق سرمایهگذارانی که در فرآیند کشف قیمت عرضههای اولیه مشارکت میکنند، تدابیر ویژهای اتخاذ کرده است. در این چارچوب، از مالکان و سهامداران عمده شرکتها خواسته میشود تا با انتشار اوراق اختیار فروش تبعی، بازده مشخصی را برای خریدارانی که حداقل ۱ سال سهام خود را نگهداری میکنند، تضمین نمایند. همچنین برای صنایع دانشبنیان و پلتفرمی، جلساتی با نهادهای حاکمیتی جهت تصویب مشوقهای مالیاتی و تسهیلات خاص در جریان است.
بازار نوآفرین؛ بستری تخصصی برای رشد شرکتهای دانشبنیان
بازار نوآفرین فرابورس با همکاری سازمان بورس راهاندازی شده است تا جایگاه مناسبی را برای شرکتهای دانشبنیان، پلتفرمی و شرکتهای با داراییهای نامشهود بالا فراهم کند. این بازار دارای تابلوی اختصاصی برای کسبوکارهای مبتنی بر فناوری است. تاکنون چند شرکت در این بازار پذیرش شده و تعدادی نیز در حال طی مراحل آمادهسازی هستند. هدف اصلی بازار نوآفرین، حمایت هدفمند از شرکتهای در حال رشدی است که ظرفیت بالایی برای ارتقای سهم خود در اقتصاد دیجیتال دارند.
***
اعلام آمادگی فرابورس برای عرضه اولیه ۴۵ شرکت، یک رویداد راهبردی برای افزایش عمق عمق بازار سرمایه و مهار جریان نقدینگی سرگردان در اقتصاد است. ورود شرکتهای جدید، ریسک تمرکز سرمایه بر روی نمادهای قدیمی را کاهش داده و تنوعبخشی به سبد سهام سرمایهگذاران را تسهیل میکند. پیشنهاد اصلاح فرآیند ارزشگذاری و حذف الزامات سختگیرانه تجدید ارزیابی داراییها برای شرکتهای خدماتی و تکنولوژیمحور، گام مثبتی در جهت واقعیسازی قیمتها بر پایه سودآوری آتی (P/E پیشرو) است. از سوی دیگر، الزام مالکان به انتشار اوراق تبعی، ریسک سیستماتیک عرضههای اولیه را در سال اول ورود به بازار کنترل کرده و اعتماد آسیبدیده سهامداران خرد را بازسازی میکند. توسعه بازار نوآفرین نیز به عنوان یک هاب مالی برای شرکتهای دانشبنیان، بستر مناسبی را برای تجاریسازی داراییهای نامشهود و خروج اقتصاد کشور از وابستگی به صنایع سنتیِ کالامحور فراهم خواهد ساخت.
