پیمان سنندجی، رئیس کمیسیون حملونقل و لجستیک اتاق بازرگانی تهران، در برنامه میز اقتصاد از فعال بودن مسیرهای جایگزین زمینی و ریلی با کشورهای ترکیه، پاکستان، اوراسیا و چین برای عبور از محدودیتهای دریایی خبر داد. به گفته وی، جابهجایی کالا از چین از طریق کریدور جدید «روشنایی» حدود ۳ تا ۴ هفته زمان میبرد. وی بر ضرورت انعقاد تفاهمنامه حملونقل مستقیم با چین، رفع مشکل کمبود کانتینر، لزوم صادرات کالا با کانتینرهای برگشتی و تقویت بنادر خشک کشور مانند آپرین اسلامشهر تاکید کرد.
توسعه کریدورهای جایگزین برای تامین پایدار کالا و مواد اولیه
محدودیتهای ناشی از شرایط ویژه در مسیرهای دریایی، گرایش به کریدورهای زمینی و ریلی را در تجارت خارجی ایران افزایش داده است. پیمان سنندجی با تشریح آخرین وضعیت ترانزیت کالا اعلام کرد شبکه حملونقل کشور با فعالسازی محورهای جایگزین، استمرار ورود کالاهای اساسی و مواد اولیه را تضمین کرده است. این رویکرد انعطافپذیر مانع از بروز اختلال در تامین نیازهای تولیدی کشور در مبادلات بینالمللی میشود.
تنوعبخشی به مبادی ورودی کالا از همسایگان غربی، شرقی و شمالی
مبادی ترانزیتی ایران در حوزه زمینی و ترکیبی با شتاب مضاعفی در حال بهرهبرداری هستند. رئیس کمیسیون حملونقل اتاق تهران یادآور شد بخشی از واردات کشور از طریق بنادر مرسین، اسکندرون و اوپا در ترکیه و با عبور از مرز بازرگان انجام میگیرد. در جبهه شرقی، بنادر کراچی و گوادر در پاکستان فعال هستند و در محور شمالی نیز شبکههای ریلی و دریایی روسیه و کشورهای حوزه اوراسیا بار ترانزیت کشور را دوش میکشند.
معرفی کریدور جدید «روشنایی» و مسیرهای ریلی چین به ایران
مبادله کالا با چین به عنوان شریک اصلی تجاری ایران، از نقطه اتصال «خارگوس» و در قالب دو مسیر اصلی پیگیری میشود. مسیر اول از طریق خطوط ریلی قزاقستان و ترکمنستان به مرز اینچهبرون متصل شده و مسیر دوم از طریق بندر آکتائو به بنادر شمالی ایران پیوند میخورد. سنندجی با اشاره به زمان انتقال ۳ تا ۴ هفتهای کالا در این محورها، از توافق با اتاق بازرگانی خارگوس برای راهاندازی کریدور زمینی و ریلی مستقل «روشنایی» جهت تردد کامیونها و حمل کالا خبر داد.
چالشهای فنی خطوط ریلی و لزوم انعقاد تفاهمنامه حمل مستقیم
تفاوت عرض ریلها در چین، قزاقستان و ایران موجب الزام به جابهجایی کانتینرها در مرزها شده که زمان و هزینه ترانزیت را افزایش میدهد. علاوه بر این، ترانزیت زمینی نیازمند تفاهمنامه جامع میان ایران و چین است تا امکان تردد مستقیم کامیونهای دو کشور بدون تخلیه بار فراهم شود. اتاق تهران با برگزاری نشستهای تخصصی با راهآهن قزاقستان، کاهش بروکرکراسی و تعدیل هزینههای خطوط ریلی را به طور مستمر پیگیری میکند.
راهکار حل چالش کمبود کانتینر و بازگشت کانتینرهای خالی
تامین کانتینر یکی از هزینههای اصلی صاحبان کالا در مبادلات ریلی با شرق آسیا به شمار میرود. سنندجی برای مدیریت این چالش پیشنهاد کرد فرایندی طراحی شود که کانتینرهای وارداتی از چین پس از تخلیه بار، به صورت خالی بازگردانده نشوند. استفاده از این ظرفیت برای بارگیری کالاهای صادراتی ایران به مقصد چین، هزینههای لجستیکی بخش خصوصی را به شدت کاهش داده و توان صادراتی کشور را تقویت میسازد.
لزوم تقویت زیرساختهای داخلی و فعالسازی بنادر خشک
بهرهگیری کامل از ظرفیت کریدورهای بینالمللی نیازمند تقویت شبکههای داخلی و کاهش تمرکز بر بنادر جنوبی است. رئیس کمیسیون حملونقل اتاق تهران بر ضرورت فعالسازی محورهای ریلی سرخس-مشهد، بخش مرکزی، ایستگاههای یزد و کاشان و به ویژه بندر خشک آپرین در اسلامشهر تاکید کرد. توسعه این زیرساختها موجب توزیع متوازن کالا در کشور، کاهش بروکراسی اداری و تسهیل فعالیت فعالان بخش خصوصی در شرایط محدودیتهای دریایی میشود.
***
اظهارات پیمان سنندجی نشاندهنده تغییر جهت هوشمندانه لجستیک تجاری ایران از اتکای مطلق به بنادر جنوبی به سمت کریدورهای زمینی و ریلی متصل به چین و اوراسیا است. فعالسازی کریدور «روشنایی» و تنوعبخشی به مسیرهای ورودی، پایداری تجارت خارجی کشور را در شرایط استژیک ارتقا میدهد. با این حال، موفقیت کامل این دیپلماسی تجاری نیازمند رفع چالشهای ساختاری مانند تفاوت عرض ریلها، امضای تفاهمنامه تردد مستقیم با چین، مدیریت کانتینرهای خالی و توسعه زیرساختهای کلیدی مانند بندر خشک آپرین خواهد بود.
