مدیر روابط عمومی هلدینگ سرمایهگذاری توسعه معادن و فلزات با تاکید بر لزوم پیوند میان سیستم آموزشی و صنعت معدن، بر نقش آموزش مدارس در تامین نیروی انسانی متخصص آینده تاکید کرد. طبق آخرین آمارهای رسمی در سال ۱۴۰۲، بالغ بر ۶ هزار و ۴۵۱ معدن فعال با ۱۴۴ هزار و ۸۷ نفر شاغل مستقیم در کشور وجود دارد که این حجم از فعالیت نیازمند جذب هوشمندانه دانشآموزان به تخصصهای گوناگون است. با بررسی الگوهای بینالمللی موفق مانند آکادمی QMEA در استرالیا و موسسه Mining Matters در کانادا، تدوین برنامههای جامع آموزش دانشآموزی و ایفای مسئولیت اجتماعی شرکتی به عنوان راهکاری کلیدی برای عبور از چالش نیروی انسانی در ایران پیشنهاد میشود.
لزوم معرفی تخصصهای نوین معدنی در مدارس
شروع سال تحصیلی فرصتی مناسب برای بازنگری در برنامههای آموزشی و انطباق آن با نیازهای آتی بازار کار کشور ارائه میدهد. صنعت معدن در حال حاضر فراپایه خاک و سنگ است و تخصصهای متعددی نظیر فناوری اطلاعات، هوش مصنوعی، اتوماسیون، محیطزیست، دادهکاوی، مالی و لجستیک را شامل میشود. بر اساس دادههای طرح آمارگیری معادن کشور در سال ۱۴۰۲، تعداد ۶ هزار و ۴۵۱ معدن فعال ثبت شده است که حدود ۱۴۴ هزار و ۸۷ نفر شاغل مستقیم دارد. با احتساب کل زنجیره تامین و فرآوری، دامنه شغلی بسیار وسیعی ایجاد میشود که هدایت دانشآموزان به این مسیر نیازمند اصلاح دیدگاهها از دوران مدرسه است.
بازخورد مثبت برنامههای ترویجی و نمایشگاهی دانشآموزی
برگزاری برنامههای تخصصی آشنایی با معدن نشان داده است که مخاطبان نوجوان علاقه بالایی به درک فناوریهای این بخش دارند. شرکت سرمایهگذاری توسعه معادن و فلزات با همکاری شرکتهای همکار و شهرداری تهران، برنامهای نمایشگاهی در مجموعه بلدیه با هدف معرفی ظرفیتهای معدنی کشور برگزار کرد که با استقبال چشمگیر دانشآموزان مقطع متوسطه روبرو شد. این تجربه اثبات کرد که کمبود علاقه در نسل جدید وجود ندارد، بلکه فقدان ابزارهای ارتباطی و زبان مشترک عامل اصلی فاصله دانشآموزان با بخشهای مولد اقتصادی است.
بررسی الگوهای موفق بینالمللی در استرالیا و کانادا
بررسی تجارب جهانی نشاندهنده برنامهریزی هدفمند برای پیوند صنعت و مدرسه است. آکادمی مواد معدنی و انرژی کوئینزلند (QMEA) در استرالیا طی سال ۲۰۲۵ بیش از ۲۶۰ کارگاه آموزشی را با مشارکت ۷ هزار دانشآموز و ۴۸۰ معلم در ۱۰۰ مدرسه اجرا کرده است که منجر به رشد ورود فارغالتحصیلان به رشتههای STEM به میزان ۲۲ درصد شده است. همچنین سازمان Mining Matters در کانادا از سال ۱۹۹۴ تاکنون نزدیک به ۹۵۰ هزار نفر از جمله ۱۳ هزار و ۳۰۰ دانشآموز را در سال تحصیلی ۲۰۲۴-۲۰۲۵ تحت پوشش آموزشهای علوم زمین قرار داده است. در این مدلها، آموزش معلمان و تامین بستههای درسی به صورت مستمر دنبال میشود.
راهکارهای اجرایی برای توسعه پیوند آموزش و صنعت
توسعه ارتباط پایداری میان مدارس و بخش معادن نیازمند اقدامات چندبعدی و مداوم است. طراحی تورهای علمی و بازدیدهای ایمن از معادن، برگزاری مسابقات دانشآموزی، تولید محتواهای چندرسانهای، بستهبندی آموزشی برای معلمان و تعیین «روز معدن در مدرسه» از جمله راهکارهای پیشنهادی به شمار میروند. این رویکرد نباید جنبه تبلیغاتی یکطرفه داشته باشد، بلکه باید ابعاد زیستموازی، مدیریت منابع آب و ایمنی را به صورت شفاف آموزش دهد تا آگاهی جامعه نسبت به حقوق و الزامات توسعه پایدار ارتقا یابد.
سرمایهگذاری در قالب مسئولیت اجتماعی برای تامین نیروی آینده
صنایع بزرگ معدنی باید بخشی از بودجههای مسئولیت اجتماعی خود را به توسعه زیرساختهای آموزشی و هدایت تحصیلی اختصاص دهند. اقداماتی نظیر تاسیس هنرستانهای تخصصی معدن در استانهای زنجان و کردستان توسط ایمیدرو، نمونههایی موفق از این دست به شمار میروند. همکاری مشترک ایمیدرو، تشکلهای بخش خصوصی، آموزش و پرورش و شهرداریها میتواند زنجیره تامین نیروی انسانی متخصص را تضمین کرده و علاوه بر رفع چالش نیروی کار، درک اجتماعی جامعه از فعالیتهای معدنی را بهبود ببخشد.
***
سرمایهگذاری بر روی آموزش دانشآموزان، تضمینکننده امنیت نیروی انسانی متخصص در زنجیره ارزش معادن و صنایع معدنی کشور است. با ورود فناوریهای هوشمند و پیچیدهتر شدن فرآیندهای تولید، کمبود نیروی کار ماهر به یکی از گلوگاههای اصلی توسعه اقتصادی تبدیل خواهد شد. الگوبرداری هوشمندانه از سازمانهای پیشرو بینالمللی و استفاده از ظرفیت مسئولیت اجتماعی شرکتها، علاوه بر تامین نیاز آتی صنعت به مهندسان و تکنسینهای زبده، هزینههای ناشی از عدم درک عمومی و چالشهای اجتماعی معدنکاری را به طور معناداری کاهش میدهد.