رئیس قوه قضائیه از آغاز فاز اجرایی پروژه تحول بنیادین در دسترسی مردم به خدمات قضایی با بهره‌گیری از هوش مصنوعی خبر داد. حجت‌الاسلام والمسلمین محسنی اژه‌ای با تأکید بر ارائه خدمات ارزان، سریع و توأم با احترام به مراجعان، توسعه ابزارهای فناورانه را اولویتی تعطیل‌ناپذیر در عدلیه دانست. ایشان اشتراک‌گذاری داده‌های قضایی گمنام‌شده جهت ارتقای سواد حقوقی جامعه را راهبردی ۵ ساله عنوان کرد و بر صیانت کامل از حریم خصوصی افراد تاکید ورزید.
هوشمندسازی خدمات قضایی؛ اولویت تعطیل‌ناپذیر عدلیه
توسعه ابزارهای فناورانه و بهره‌گیری از هوش مصنوعی جهت تسهیل دسترسی مردم به خدمات قضایی، اولویتی اساسی و تعطیل‌ناپذیر در قوه قضائیه است. حجت‌الاسلام والمسلمین محسنی اژه‌ای با اشاره به اهمیت بومی‌سازی فناوری خاطرنشان کرد که تمرکز بر سکوهای داخلی زمینه‌ساز خوداتکایی فناورانه و بازتعریف حکمرانی هوشمند شده است. این گام بزرگ تحولی در ارتقای خدمات‌رسانی به مراجعان دستگاه قضا، پس از طی مراحل آماده‌سازی وارد فاز اجرایی گردیده است.
اشتراک‌گذاری هوشمند داده‌ها برای پیشگیری از وقوع جرم
اطلاعات موجود در مراکز قضایی در چارچوب قانون و با رعایت دقیق موازین امنیتی با متخصصان حوزه‌های مختلف به اشتراک گذاشته می‌شود. رئیس دستگاه قضا با تشریح این راهبرد ۵ ساله یادآور شد که فرایند گمنام‌سازی و حفظ محرمانگی حریم خصوصی افراد به‌طور کامل رعایت می‌گردد. هدف اصلی از اجرای این طرح، افزایش سواد حقوقی آحاد جامعه و پیشگیری از بروز جرائم ناشی از ناآگاهی نسبت به ترتیبات قانونی است.
ارتقای شفافیت با گشودن درهای مراجع قضایی
حفظ شفافیت در فرایندها و رفع انسداد از ساختار قضایی به نفع مردم و تشکیلات عدلیه خواهد بود. حجت‌الاسلام والمسلمین محسنی اژه‌ای تسهیل حضور کنشگران اجتماعی، نمایندگان مجلس و متخصصان حقوقی در ندامتگاه‌ها را مصداق بارز این شفاف‌سازی دانست. همچنین تدابیری اتخاذ شده است تا پژوهشگران و دانشجویان حقوق بتوانند به عنوان ناظر در جلسات وحدت رویه دیوان عالی کشور حضور یابند.
عرضه خدمات قضایی سریع، ارزان و توأم با احترام
دستگاه قضا خود را مکلف می‌داند خدمات حقوقی را به سهل‌ترین و ارزان‌ترین شکل ممکن به مردم عرضه کند. رئیس قوه قضائیه صریحاً تأکید کرد که ارائه خدمات باید همراه با بالاترین سطح تکریم نسبت به ارباب‌رجوع باشد. تحقق کامل این اهداف متعالی در گروی تکمیل فرایند هوشمندسازی و توسعه پرحجم ابزارهای مبتنی بر هوش مصنوعی در کلیه بخش‌ها است.
تحول ساختاری در مبارزه با فساد و ارتقای عدالت
توسعه ابزارهای هوشمند در ساختار قضایی صرفاً یک تسهیل‌گر اداری ساده نیست، بلکه تحولی ساختاری در راستای تحقق عدالت محسوب می‌شود. حجت‌الاسلام والمسلمین محسنی اژه‌ای با اشاره به نقش فناوری در پیشگیری سیستمی از تخلفات، حذف عامل انسانی در نقاط گلوگاهی را ضروری دانست. ارجاع هوشمند پرونده‌ها و دریافت برخط استعلامات از جمله مصادیق عملیاتی این تحول کارآمد به شمار می‌رود.
مدیریت هوشمندانه آسیب‌ها و صیانت از حریم خصوصی
بهره‌گیری از فناوری‌های نوین نباید با رویکرد افراطی و غفلت از آسیب‌های احتمالی همراه باشد. رئیس دستگاه قضا اتخاذ تدابیر عاجل و عالمانه را برای صیانت از امنیت داده‌ها و جلوگیری از دسترسی بیگانگان الزام‌آور دانست. ایشان تأکید کرد که حفاظت از اسرار مردم و صیانت از حریم خصوصی خط قرمز اصلی در فرایند توسعه هوش مصنوعی است.
انتقال دستاوردهای فناورانه به سایر دستگاه‌های اجرایی
مرکز آمار و فناوری اطلاعات قوه قضائیه موظف شده است ابداعات فناورانه خود را با سایر نهادهای کشور به اشتراک بگذارد. حجت‌الاسلام والمسلمین محسنی اژه‌ای هدف از تبیین این دستاوردها را آموزش و آگاهی‌بخشی عمومی دانست، نه تبلیغ اداری. افزایش دانش دیجیتال مراجعان به عدلیه، سرعت رسیدگی‌های حقوقی را به شکل چشمگیری افزایش خواهد داد.
***
رویکرد اخیر دستگاه قضا در بهره‌گیری از فناوری‌های نوظهور و بومی‌سازی زیرساخت‌های دیجیتال، گامی کلیدی در راستای ارتقای کارآمدی و کاهش هزینه‌های اداری به شمار می‌رود. تسهیل دسترسی عموم به فرایندهای حقوقی و شفاف‌سازی رویه‌ها، علاوه بر کاهش بار مالی و زمانی مراجعان، نقش مهمی در تقویت امنیت روانی جامعه و بسترپذیری سرمایه‌گذاری خواهد داشت. همچنین تسریع در رسیدگی‌ها و نظارت سیستمی، زمینه‌ساز کاهش بسترهای بروز تخلف و افزایش اطمینان‌بخشی در فعالان اقتصادی است. در نهایت، اشتراک‌گذاری داده‌های بومی و دستاوردهای فناورانه میان دستگاهی می‌تواند الگو و محرکی مؤثر برای تحقق کامل حکمرانی هوشمند و یکپارچگی خدمات عمومی در کشور باشد.