حجم تامین مالی جمعی در فرابورس ایران با ثبت رکوردی جدید از مرز ۴۰ هزار و ۲۵۵ میلیارد تومان فراتر رفت. محمدعلی شیرازی، مدیرعامل فرابورس ایران، در نشست تخصصی توسعه کرادفاندینگ اعلام کرد که این ابزار منطبق بر شریعت، رشد ۸۰ درصدی را در جذب سرمایه طی بهار ۱۴۰۵ نسبت به مدت مشابه سال قبل تجربه کرده است. تا کنون ۲۳۶۲ طرح اقتصادی از طریق ۸۱ سکوی دارای مجوز، از این بستر نوین برای تامین مالی پروژههای خود در سراسر کشور بهره بردهاند.
انطباق کامل قراردادهای کرادفاندینگ با اصول شریعت اسلام
مبنای ساختاری تامین مالی جمعی در بازار سرمایه ایران بر پایه دارایی و فعالیت اقتصادی واقعی بنا شده است. قراردادهای مورد استفاده در این ابزار در حال حاضر مبتنی بر عقد شراکت بوده که کاملاً منطبق با شریعت اسلام است و از هرگونه شائبه ربوی بودن فاصله دارد. در این فرآیند، پذیرش ریسک متناسب و مشروع وجود دارد و منفعت به همراه دارایی به طور واقعی به سرمایهگذار منتقل میشود؛ ضمن اینکه فرابورس در نظر دارد در آینده عقود شرعی معتبر دیگری را نیز به این ساختار اضافه کند.
سیر تاریخی و پویایی اکوسیستم تامین مالی جمعی در فرابورس
روند شکلگیری کرادفاندینگ در کشور یک مسیر تکاملی کارشناسی را طی کرده است که آغاز آن به سال ۹۶ و تشکیل کارگروه مشترک فرابورس، معاونت علمی و وزارتخانههای اقتصاد، کار و ارتباطات بازمیگردد. پس از تصویب دستورالعمل در شورای عالی بورس در سال ۹۷ و صدور اولین مجوز سکو در سال ۹۹، سالهای ۱۴۰۲ تا ۱۴۰۴ به عنوان نقاط عطف این ابزار رقم خوردند. در این بازه زمانی، اقدامات کلیدی نظیر تصویب ضوابط کرادفاندینگ ارزی، اتصال به درگاه ملی مجوزها، تبیین ضوابط افشای اطلاعات و چارچوب فراخوانهای تبلیغاتی وجوه اجرایی شد.
وضعیت صدور مجوزها و شبکه سکوهای فعال در بازار سرمایه
توسعه زیرساختهای نظارتی و اعطای مجوز به متقاضیان فعال در این حوزه با شتاب مناسبی ادامه دارد. مدیریت ارتباطات فرابورس از اعطای ۱۰۷ موافقت اصولی در حوزه تامین مالی جمعی از ابتدا تا کنون خبر داده است. در این مسیر ۸۱ سکو موفق به دریافت مجوز فعالیت شدهاند که در حال حاضر ۷۴ سکو به صورت فعال به ارائه خدمات میپردازند و مجوز فعالیت ۷ سکو نیز منقضی شده است.
جهش ۸۰ درصدی شاخصهای عملکردی کرادفاندینگ در بهار ۱۴۰۵
آمارهای کلان فرابورس نشاندهنده استقبال بیسابقه متقاضیان و سرمایهگذاران از این بازار در نخستین فصل سال است. از آغاز راهاندازی این ابزار تا کنون، تعداد ۲۳۶۲ طرح توسط ۹۵۰ متقاضی منحصر به فرد به میزان ۴۰۲۵۵ میلیارد تومان تامین مالی شدهاند. در این میان، عملکرد فصل بهار ۱۴۰۵ با تامین مالی ۵۱۳۱ میلیارد تومانی برای ۲۲۹ طرح، رشد ۵۵ درصدی در تعداد طرحها و جهش ۸۰ درصدی در حجم مالی را نسبت به بهار سال گذشته ثبت کرد.
نقشه پراکندگی جغرافیایی و استانی پروژههای تامین مالی جمعی
ظرفیتهای کرادفاندینگ به طور همگن در پهنه جغرافیایی کشور توزیع شده و تمامی استانها از این پتانسیل بهرهمند شدهاند. بررسی نقشه پراکندگی پروژهها نشان میدهد که فعالان اقتصادی در سراسر ایران به این ابزار دسترسی دارند. در این میان، استانهای تهران، یزد، اصفهان، خراسان رضوی و قم بیشترین حجم و سهم از تامین مالی طرحها را به خود اختصاص دادهاند.
برنامههای توسعهای فرابورس برای آینده بازار کرادفاندینگ
فرابورس ایران بستهای از برنامههای نوین را برای ارتقای کارایی و جذابیت بیشتر تامین مالی جمعی در دستور کار دارد. بازنگری در نرخ کارمزدهای خدمات، عملیاتی کردن مدلهای مبتنی بر اهدا، پاداش و سهام در کنار راهاندازی معاملات ثانویه گواهی شراکت از محورهای اصلی برنامههای پیش رو است. همچنین رایزنی برای پذیرش هزینههای مالی متقاضیان به عنوان هزینه قابل قبول مالیاتی و اضافه کردن سایر عقود اسلامی به قراردادها، چشمانداز توسعه این بازار را ترسیم میکند.
***
جهش آماری تامین مالی جمعی در فرابورس و عبور آن از مرز ۴۰ همت، نشاندهنده ارتقای جایگاه این ابزار به عنوان یک راهکار کارآمد، سریع و مردمی در گرهگشایی از چالش نقدینگی بنگاههای کوچک و متوسط است. رشد ۸۰ درصدی حجم کرادفاندینگ در بهار ۱۴۰۵ گواهی بر جذابیت بالای این بستر فرابورسی در جذب سرمایههای خرد به سمت بخش واقعی اقتصاد است. انطباق ساختاری این ابزار با عقود اسلامی و پایداری داراییهای زیربنایی آن، ریسک سیستماتیک سرمایهگذاری را کاهش میدهد. پیشبینی برنامههایی نظیر راهاندازی معاملات ثانویه و معافیتهای مالیاتی، زنجیره ابزارهای تامین مالی فرابورس را کاملتر کرده و روند هدایت نقدینگی به بخشهای مولد استانی را سرعت میبخشد.
