محمدعلی شیرازی، مدیرعامل فرابورس ایران، از تدوین برنامهای فشرده برای عرضه اولیه سهام ۱۳ شرکت جدید تا پایان سال جاری با الگوی «هر هفته یک عرضه» خبر داد. وی ضمن تشریح دلایل حذف «حجم مبنا» از معاملات، این مولفه را عامل اصلی ناهمگونی و کاهش شفافیت در بازار سرمایه دانست که با استانداردهای جهانی مغایرت داشت. این اصلاحات ساختاری با هدف واقعیسازی نوسانات شاخص و ایجاد نظم پایدار در جریان دادوستدهای بازار سهام اجرایی شده است.
ترافیک سنگین در صف عرضههای اولیه
بر اساس برنامهریزیهای کلان انجام شده در فرابورس ایران، موتور عرضههای اولیه تا پایان سال جاری با شتاب بیشتری حرکت خواهد کرد. طبق اعلام مدیریت ارشد این بازار، مقرر شده است که به صورت میانگین هر هفته شاهد یک عرضه اولیه باشیم. بر این اساس، پیشبینی میشود که تابلوهای معاملاتی فرابورس تا انتهای سال میزبان سهام ۱۳ شرکت جدید باشند که این امر میتواند عمق بازار را به شکل قابل توجهی افزایش دهد. این خبر در حالی منتشر میشود که پیشتر رئیس سازمان بورس در مراسم نمادین آغاز معاملات، از ورود مجموعاً ۲۰ شرکت جدید به بازار سرمایه (شامل بورس و فرابورس) متناسب با شرایط بازار خبر داده بود.
پایان دوران حجم مبنا؛ گامی به سوی استاندارد جهانی
یکی از مهمترین تحولات اخیر در ریزساختارهای بازار سرمایه، تصمیم به حذف حجم مبنا است. محمدعلی شیرازی در تشریح فلسفه این تصمیم تاکید کرد که حجم مبنا مولفهای منحصر به ایران بود و نمونه مشابهی در بازارهای مالی پیشرفته دنیا نداشت. وجود این محدودیت باعث ایجاد پدیده «ناهمگونی» در بازار میشد؛ به طوری که نمادهای دارای حجم مبنای پر نشده، در محدوده قیمتی خاصی قفل میشدند، در حالی که سایر بخشهای بازار روند رشد یا افت طبیعی خود را طی میکردند. این عدم تعادل، نظم ذاتی بازار را برهم زده و مانع از کشف قیمت صحیح میشد.
شفافیت و واقعیسازی شاخص کل
حذف حجم مبنا فراتر از یک تغییر فنی ساده، اقدامی در جهت شفافسازی کلیت بازار است. با برداشته شدن این سد، شاخصهای بازار اکنون بازتابدهنده واقعیتهای دقیقتری از وضعیت معاملات هستند و دیگر شاهد انحراف شاخص در روزهای خاص نخواهیم بود. هدف نهایی این تغییرات، حرکت به سمت بازاری منظمتر، شفافتر و همگونتر است که در آن نوسانات قیمت بر اساس عرضه و تقاضای واقعی شکل میگیرد و هیجانات کاذب ناشی از گرههای معاملاتی به حداقل میرسد.
***
اقدام راهبردی فرابورس در حذف حجم مبنا، گامی شجاعانه برای کاهش اصطکاک معاملاتی و نزدیکشدن به استانداردهای بینالمللی بازار سرمایه محسوب میشود که ریسک نقدشوندگی را بهطور چشمگیری کاهش میدهد. همزمانی این اصلاح ساختاری با تزریق ۱۳ شرکت جدید به تابلوی معاملات، نشاندهنده عزم سیاستگذار برای تعمیق بازار و جذب نقدینگی سرگردان از طریق توسعه سمت عرضه است. این ترکیب «اصلاح مکانیزم» و «توسعه بازار»، میتواند با واقعیسازی قیمتها و افزایش گزینههای سرمایهگذاری، اعتماد خدشهدار شده سهامداران را به مرور بازسازی کرده و بستر را برای ورود سرمایههای پایدار فراهم کند.
