فرهنگ فرحبَد، دانشیار مرکز تحقیقات وزارت راه و شهرسازی، محصولات ذوبآهن اصفهان را محور اصلی گذار از سنتیسازی به صنعتیسازی در پروژههای عمرانی کشور معرفی کرد. وی با تاکید بر مزیتهای فنی مقاطع نورد شده نسبت به تیر ورقهای سنتی، استفاده از این محصولات را عامل کلیدی در کاهش خطای انسانی و ارتقای ایمنی لرزهای دانست. طبق تحلیلهای کارشناسی، بهرهگیری از سبد متنوع این مجتمع صنعتی علاوه بر تضمین کیفیت، بازگشت سرمایه در پروژههای انبوهسازی را تسریع میکند.
جایگاه انحصاری ذوبآهن در معماری عمرانی ایران
فرهنگ فرحبَد در تشریح وضعیت زیرساختهای صنعتی کشور، جایگاه ذوبآهن اصفهان را در صنعت فولاد کاملاً راهبردی و بیبدیل توصیف کرد. این مجتمع عظیم صنعتی به عنوان نخستین تولیدکننده فولاد در تاریخ ایران، اکنون بزرگترین مرجع تولید مقاطع ساختمانی استاندارد شناخته میشود. این شرکت همچنین تنها تولیدکننده ریل در منطقه غرب آسیا و تأمینکننده اصلی استحکامات معدنی است. گستره وسیع محصولات این کارخانه در کنار توان فنی و ظرفیت بالای تولید، نقش حیاتی این صنعت مادر را در تأمین نیازهای استراتژیک پروژه های عمرانی ملی اثبات میکند.
معادله اقتصادی؛ بازگشت سریع سرمایه با سازه استاندارد
یکی از محورهای اصلی گفتگو، بررسی مزایای اقتصادی استفاده از مقاطع فولادی استاندارد در صنعت ساختمان بود. بهکارگیری سازههای فولادی صنعتی، سرعت اجرا را به شدت افزایش میدهد و زمان کلی ساخت پروژه را کوتاه میکند. این کاهش زمان منجر به بازگشت سریعتر سرمایه اولیه میشود که در شرایط تورمی اقتصاد بسیار حیاتی است. این فاکتور بهویژه در پروژه های انبوهسازی و طرحهای کلان عمرانی کشور، نقش تعیینکنندهای در توجیه و صرفه اقتصادی ایفا میکند. از منظر فنی نیز مقاطع فولادی استاندارد به دلیل شکلپذیری بالا، رفتار لرزهای بسیار مطلوبی دارند و ضریب ایمنی سازهها را در برابر زلزله ارتقا میدهند.
صنعتیسازی؛ تنها مسیر دستیابی به توسعه پایدار
عضو هیئت علمی مرکز تحقیقات وزارت راه و شهرسازی، صنعتیسازی ساختمان را یکی از پیششرطهای اصلی توسعه پایدار دانست. صنعتیسازی فراتر از یک تغییر روش ساده، به معنای استقرار فناوریهایی است که بهرهوری را افزایش و هزینههای سربار را کاهش میدهد. تولید اجزای ساختمان در محیط کنترل شده کارخانه، پیشساختگی قطعات و سریسازی، از مؤلفههای بنیادین این رویکرد مدرن هستند. اجرای دقیق این پروسه میتواند کیفیت نهایی ساختوساز را در مقیاس ملی به طرز چشمگیری متحول کند و عمر مفید بناها را افزایش دهد.
آسیبشناسی کیفی و نیاز به فولادهای پیشرفته
بررسیهای میدانی از نتایج زلزلههای سالهای اخیر نشان میدهد که کیفیت ساختوساز در کشور ارتقا یافته است، اما همچنان با استانداردهای جهانی فاصله دارد. حرکت تدریجی صنعت ساختمان به سمت فناوریهای نوین مانند مقاطع فولادی پیشرفته، مهاربندهای ویژه و جداگرهای لرزهای امیدبخش است. تکمیل سبد محصولات فولادی کشور با تولید فولادهای پرمقاومت و ویژه شرایط لرزهای، از نیازهای فوری این صنعت محسوب میشود. استفاده از این آلیاژها در ستونها، ابعاد و وزن سازه را کاهش میدهد و ضمن صرفهجویی در مصرف فولاد، ایمنی کلی سازه را تضمین میکند.
برتری فنی مقاطع نورد شده بر روشهای سنتی
مقایسه فنی میان «مقاطع نورد شده» و «مقاطع ساخته شده از تیر ورق» یکی دیگر از نکات کلیدی مطرح شده بود. در اکثر پروژهها، استفاده از مقاطع نورد شده کارخانهای به دلیل حذف عملیات پرریسک جوشکاری دستی در کارگاه، ارجحیت مطلق دارد. این روش یکنواختی کیفیت را تضمین کرده و خطای انسانی را به حداقل میرساند. استفاده از مقاطع ساخته شده (تیر ورق) تنها در ساختمانهای بسیار بلندمرتبه و پروژههای خاص اجتنابناپذیر است. در چنین مواردی نیز رعایت دقیق پروتکلهای فنی و استفاده از ظرفیت کارخانههای دارای رتبهبندی بالا و صلاحیت فنی ضروری است.
نقش دولت در تکمیل زنجیره ارزش
کاهش جرم سازه از طریق مصالح استاندارد، نیروی زلزله وارد بر ساختمان را کاهش میدهد و این امر نیازمند حمایتهای کلان است. دولت و نهادهای سیاستگذار باید با ارائه مشوقهای لازم به انبوهسازان، مسیر استفاده از اسکلت فولادی استاندارد را هموار کنند. تخصیص تسهیلات مالی هدفمند، تأمین پایدار مواد اولیه و حمایت از زنجیره تولید فولاد، اقداماتی است که بهرهگیری حداکثری از ظرفیت های ذوبآهن اصفهان را ممکن میسازد. رتبهبندی کارخانههای سازنده اسکلت فولادی و نظارت بر مهارت عوامل اجرایی، حلقه مفقوده ارتقای کیفیت در این صنعت است.
***
تأکید بر استفاده از محصولات نورد شده استاندارد ذوبآهن اصفهان، یک تغییر پارادایم از «ساختوساز سنتی و کارگاهی» به «تولید صنعتی مسکن» است. از منظر اقتصاد کلان، این رویکرد با کاهش دوره ساخت و افزایش عمر مفید ساختمان، بهرهوری سرمایه ملی را افزایش میدهد. توانایی ذوبآهن در تولید گریدهای خاص فولاد ساختمانی، کشور را از واردات بینیاز کرده و ریسک نوسانات ارزی در پروژههای عمرانی را کاهش میدهد. حمایت از این روند، عملاً تقویت زیرساختهای ایمنی عمومی و صیانت از داراییهای ملی در برابر بلایای طبیعی است.
