گزارش عملکرد سازمان ساتبا از سال ۱۳۹۶ تا اسفند ۱۴۰۴، حاکی از تحولی بنیادین در حوزه انرژیهای تجدیدپذیر مقیاس کوچک است. نرخ رشد ظرفیت این نیروگاهها که در سالهای گذشته تنها ۱۹.۴ مگاوات بود، با یک جهش خیرهکننده در سال ۱۴۰۴ به بیش از ۲۵۶ مگاوات رسید. این آمار نشاندهنده موفقیت طرحهای حمایتی و نقش کلیدی دولت چهاردهم در تسریع عبور از سوختهای فسیلی به سمت انرژیهای پاک است.
شکستن سد رشد سنتی در حوزه انرژیهای تجدیدپذیر
بررسی سیر تاریخی توسعه انرژیهای پاک در کشور نشان میدهد که ظرفیت نیروگاههای مقیاس کوچک در فاصله سالهای ۱۳۹۷ تا ۱۴۰۱، رشد محدودی را تجربه کرده است. در این بازه زمانی، متوسط رشد سالانه تنها ۱۹.۴ مگاوات ثبت شد که با نیازهای پدافندی و اقتصادی کشور فاصله داشت. با این حال، تغییر ریل سیاستگذاری از اواخر سال ۱۴۰۱، این بخش را از رکود خارج کرد و مسیر را برای ثبت رکوردهای جدید در صنعت برق کشور هموار ساخت.
جهش دو برابری ظرفیت نیروگاههای کوچک در سال ۱۴۰۲
عملیاتی شدن طرحهای حمایتی و تسهیلات ویژه برای بخش خصوصی، نخستین میوه خود را در سال ۱۴۰۲ به بار نشاند. در این سال، ظرفیت توسعهیافته با رشدی چشمگیر به ۳۸.۹ مگاوات رسید که به معنای بیش از دو برابر شدن متوسط نرخ رشد سنتی در این بخش است. این جهش، نقطه عطفی در جلب اعتماد سرمایهگذاران خرد و خانگی برای ورود به حوزه تولید برق تجدیدپذیر محسوب میشود که زیربنای جهشهای بزرگتر بعدی را فراهم کرد.
ثبت رکورد تاریخی رشد چهار برابری در سال ۱۴۰۳
روند صعودی توسعه نیروگاههای مقیاس کوچک در سال ۱۴۰۳ با شتابی بیسابقه ادامه یافت و رکورد ۹۸.۳ مگاوات را ثبت کرد. این رقم نشاندهنده رشد حدود چهار برابری نسبت به میانگین سالهای گذشته است. نکته حائز اهمیت در این بازه، نقش پررنگ دولت چهاردهم است؛ چرا که از مجموع توسعه صورتگرفته در این سال، حدود ۷۲ مگاوات آن پس از استقرار دولت جدید به بهرهبرداری رسید که نشان از عزم جدی قوه مجریه در تکمیل پروژههای نیمهتمام انرژی دارد.
تحقق جهش ۱۰۰ درصدی و ورود ۲۵۶ مگاوات برق به مدار
سال ۱۴۰۴ به عنوان سال درخشش انرژیهای پاک در کارنامه وزارت نیرو ثبت شد. در این سال، توسعه نیروگاههای تجدیدپذیر مقیاس کوچک با جهشی کمسابقه و رشد بیش از ۱۰۰ درصدی نسبت به سال قبل همراه بود. ورود بیش از ۲۵۶ مگاوات ظرفیت جدید به شبکه برق کشور، علاوه بر کمک به رفع ناترازی انرژی، نشاندهنده اثربخشی کامل سیاستهای تشویقی و جایگزینی الگوهای نوین تأمین برق در مقیاسهای خرد و پراکنده است.
***
توسعه نیروگاههای مقیاس کوچک، هوشمندانهترین مسیر برای کاهش ناترازی برق و تقویت پدافند غیرعامل در شبکه انرژی کشور است. جهش ظرفیت از ۱۹.۴ مگاوات به ۲۵۶ مگاوات، نشاندهنده تبدیل شدن انرژی تجدیدپذیر به یک فرصت سودآور برای سرمایهگذاران داخلی است. این روند صعودی نه تنها هزینههای تولید و انتقال برق را کاهش میدهد، بلکه با ایجاد اشتغال در حوزههای دانشبنیان، پایداری اقتصادی شبکه را تضمین میکند. تداوم این مسیر در دولت چهاردهم، نویدبخش کاهش وابستگی به سوختهای فسیلی و ارتقای تراز زیستمحیطی اقتصاد ایران در سطح بینالمللی است.
