چین چهار راهبرد اساسی شامل همزیستی مسالمتآمیز، احترام به حاکمیت ملی، پایبندی به قوانین بینالمللی و هماهنگی میان توسعه و امنیت را برای خاورمیانه پیشنهاد داد. رئیسجمهور چین در دیدار با نمایندگان بینالمللی، منطقه خلیج فارس را مجموعهای به هم پیوسته توصیف کرد که امنیت آن تنها از طریق احترام متقابل و نفی «قانون جنگل» تأمین میشود. این رویکرد بر تزریق انرژی مثبت به محیط توسعه اقتصادی به عنوان کلید برقراری آرامش دائمی تأکید دارد.
همزیستی مسالمتآمیز در همسایگی جداییناپذیر
کشورهای منطقه خاورمیانه و خلیج فارس مانند لب و دندان به یکدیگر وابستهاند و پیوندهای جغرافیایی آنها غیرقابل تغییر است. نخستین پیشنهاد چین بر اصل همزیستی مسالمتآمیز میان این همسایگان تأکید دارد که گریزی از تعامل با یکدیگر ندارند. ثبات در این منطقه حساس جهان تنها زمانی محقق میشود که بازیگران منطقهای ضرورت همگرایی و زندگی مسالمتآمیز در کنار یکدیگر را به عنوان یک اصل قطعی بپذیرند.
صیانت از حق حاکمیت ملی و تمامیت ارضی
حق حاکمیت به عنوان ستون اصلی اقتدار کشورها، به ویژه برای ملل در حال توسعه، امری غیرقابل تعرض و بنیادین محسوب میشود. در پیشنهاد دوم چین، بر ضرورت احترام واقعی به امنیت، تمامیت ارضی و استقلال سیاسی تمامی کشورهای منطقه خاورمیانه تأکید شده است. تأمین امنیت افراد، تأسیسات زیربنایی و نهادهای رسمی هر کشور باید به درستی تضمین شود تا زمینههای دخالت خارجی و بیثباتی از بین برود.
بازگشت به اقتدار قوانین بینالمللی در مناسبات جهانی
حفظ اقتدار قوانین بینالمللی برای جلوگیری از بازگشت جهان به عصر «قانون جنگل» یک ضرورت حیاتی و گریزناپذیر است. کشورها نباید از معاهدات و قوانین جهانی تنها به عنوان ابزاری برای تأمین منافع مقطعی و سلیقهای خود استفاده کنند. پایبندی به اصول حقوقی بینالملل ضامن اصلی پیشگیری از هرجومرج است و قدرتها موظف هستند در هر شرایطی به این چارچوبهای قانونی وفادار بمانند.
پیوند استراتژیک میان توسعه اقتصادی و امنیت منطقهای
تزریق انرژی مثبت به روند پیشرفت کشورهای منطقه از طریق ایجاد محیطی مساعد برای رشد، رکن چهارم پیشنهادات رئیسجمهور چین است. طرفهای بینالمللی و منطقهای باید امنیت و توسعه را به صورت هماهنگ پیش ببرند تا ریشههای ناامنی ناشی از فقر و عدم توسعهیافتگی خشکیده شود. ایجاد فرصتهای اقتصادی برابر میتواند به عنوان یک محرک قوی برای برقراری صلح و آرامش پایدار در سراسر غرب آسیا عمل کند.
***
پیشنهادات چهارگانه چین نشاندهنده چرخش راهبردی این قدرت شرقی به سمت نقشآفرینی فعالتر در معادلات امنیتی و دیپلماتیک غرب آسیا است. این طرح با تمرکز بر چندجانبهگرایی و نفی هژمونی، سعی دارد مدلی از ثبات را ارائه دهد که در آن توسعه اقتصادی پیششرط امنیت پایدار تلقی میشود. تأکید بر احترام به حاکمیت ملی مستقیماً مداخلات نظامی و سیاسی غرب را به چالش میکشد و راهکاری بومی برای حل بحرانها ارائه میدهد. در نهایت، موفقیت این پیشنهادات در گرو همراهی قدرتهای منطقهای و تغییر نگاه از تقابل نظامی به سمت همکاریهای کلان اقتصادی و حقوقی است.
