دکتر محمدرضا عارف، معاون اول رئیسجمهور، با انتقاد از تبدیل شدن کاخ سفید به «شعبه گزارشدهی» برای رژیم صهیونیستی، نسبت به تحقیر ساختاری دیپلماسی آمریکا هشدار داد. این موضعگیری که در پی ادعای نتانیاهو مبنی بر دریافت گزارشهای روزانه از معاون ترامپ اتخاذ شده، در واقع هشداری صریح به واشنگتن برای اصلاح رویههای دیپلماتیک است؛ پیامی که تاکید میکند معادلات مرتبط با ایران و توافقات بینالمللی نباید تحتالشعاع گزارشدهی به بازیگران خارج از چارچوبهای رسمی قرار گیرد.
نقد بدعت گزارشدهی روزانه معاون ترامپ به تلآویو
دکتر محمدرضا عارف در واکنش به اظهارات بنیامین نتانیاهو مبنی بر اینکه «جیدی ونس» به طور منظم و روزانه گزارش ماموریتهای خود را به او ارائه میدهد، این رویه را یک انحراف تاریخی در دیپلماسی توصیف کرد. معاون اول رئیسجمهور تصریح کرد که برای نخستینبار در تاریخ، یک مقام ارشد دولتی در سطح معاون رئیسجمهور آمریکا، وظیفه ارائه گزارشهای مستمر به رئیس یک کشور دیگر را بر عهده گرفته است. این موضوع نشاندهنده نفوذ غیرمتعارف در فرآیندهای تصمیمگیری واشنگتن است که استقلال سیاسی این کشور را زیر سوال میبرد.
تحقیر ساختاری در نهادهای حاکمیتی ایالات متحده
دکتر عارف با بیان اینکه این مسئله فراتر از اشخاص بوده و یک «تحقیر ساختاری» محسوب میشود، خاطرنشان کرد که این شیوه تعامل، جایگاه دولت آمریکا را تا سطح یک کارگزار اطلاعرسان پایین آورده است. او با طرح این پرسش که آیا شهروندان آمریکایی از تبدیل شدن کاخ سفید به یک «شعبه گزارشدهی» آگاه هستند، تاکید کرد که چنین ساختاری مانع از شکلگیری دیپلماسی مستقل میشود. این نقد مستقیماً به تضعیف جایگاه نهادهای بینالمللی و پروتکلهای رسمی در سایه گزارشدهیهای محرمانه اشاره دارد.
ضرورت اصلاح رویه و استقلال در توافقات
این موضعگیری معاون اول رئیسجمهور حاوی این پیام راهبردی است که موضوعات مرتبط با ایران و مسیر توافقات، صرفاً به طرفهای اصلی مذاکره مربوط میشود. دکتر عارف با بازخوانی این گزارشدهیها، تلویحاً هشدار داد که حضور غیررسمی رژیم صهیونیستی در مقام «ناظر یا گزارشگیر» در مسائل بینالمللی، تنها به پیچیدگی اوضاع منجر میشود. او تاکید کرد که برای دستیابی به تفاهمات پایدار، واشنگتن باید از این رویه که استقلال مذاکراتی را خدشهدار میکند، فاصله بگیرد و به چارچوبهای دیپلماتیک بازگردد.
***
هشدار معاون اول رئیسجمهور نشاندهنده رصد دقیق تلاشها برای گره زدن توافقات بینالمللی به تاییدیه بازیگران غیرمسئول است. از منظر اقتصاد سیاسی، این موضعگیری تبیین میکند که ثبات بازارها و موفقیت در مسیر رفع تحریمها نیازمند ارادهای مستقل از سوی طرفهای مذاکرهکننده است. تبدیل شدن کاخ سفید به دفتر گزارشدهی، ریسکهای سیاسی را برای سرمایهگذاران افزایش میدهد، چرا که نشاندهنده عدم قطعیت در تصمیمگیریهای کلان واشنگتن است. ایران با این هشدار دیپلماتیک، ضرورت بازگشت به میز مذاکره بدون دخالتهای مخرب را یادآور میشود تا امنیت اقتصادی منطقه تحت تاثیر گزارشدهیهای جهتدار قرار نگیرد.
