موسسه تحقیقات اصلاح و تهیه نهال و بذر با هدفگذاری تولید 31 تن هسته اولیه بذر دانههای روغنی در سال 1405، گامی استراتژیک برای افزایش خودکفایی کشور برداشته است. این برنامه در حالی اجرا میشود که نیاز سالانه کشور به روغن بین 1.5 تا 1.7 میلیون تن است و تولید داخلی کمتر از 10 درصد آن را پوشش میدهد. این موسسه با اجرای 45 طرح تحقیقاتی و تمرکز بر گیاهان مقاوم به خشکی مانند گلرنگ و کاملینا، به دنبال کاهش وابستگی و تقویت امنیت غذایی است.
هدفگذاری 31 تنی برای استقلال در تولید روغن
موسسه تحقیقات اصلاح و تهیه نهال و بذر، برنامهای جامع برای تولید 31 تن هسته اولیه بذر دانههای روغنی در سال 1405 تدوین کرده است. مهدی غفاری، رئیس بخش تحقیقات دانههای روغنی این موسسه، اعلام کرد این اقدام در راستای تامین نیاز کشور و افزایش ضریب خودکفایی در محصول استراتژیک روغن صورت میگیرد. این برنامه به عنوان یک گام بلند و زیربنایی برای کاهش وابستگی به واردات طراحی شده است.
اجرای 45 طرح تحقیقاتی بهزراعی و بهنژادی
زیربنای این هدفگذاری بزرگ، فعالیتهای پژوهشی گسترده است. در حال حاضر 45 طرح تحقیقاتی مشخص در این موسسه در دست اجرا قرار دارد. از این تعداد، 25 طرح در حوزه بهزراعی و 16 طرح در زمینه بهنژادی متمرکز هستند. غفاری معرفی رقم هیبریدهای زمستانه کلزا را به عنوان یکی از دستاوردهای جدید و مهم این برنامههای تحقیقاتی برجسته کرد.
گلرنگ و کاملینا؛ راهکار مقابله با خشکسالی
با توجه به شرایط اقلیمی و چالش خشکسالی، تحقیقات بر روی گیاهان مقاوم متمرکز شده است. رئیس بخش تحقیقات دانههای روغنی، گیاه گلرنگ را به دلیل مقاومت بالا، «نجاتبخش کشور» در شرایط تغییر اقلیم توصیف کرد. همچنین، گیاه کاملینا به عنوان یک گزینه بسیار مناسب برای کشت در زمینهای دیم و مناطق با شرایط خشکی بالا معرفی شده است. تحقیقات این بخش بر روی پنج گیاه اصلی شامل کلزا، سویا، کنجد، گلرنگ و آفتابگردان ادامه دارد.
کارنامه درخشان با معرفی 71 رقم دانه روغنی
موسسه تحقیقات اصلاح و تهیه نهال و بذر دارای سابقه موفقی در این حوزه است. این مرکز تاکنون توانسته است 71 رقم مختلف دانه روغنی را معرفی و به بخش کشاورزی کشور عرضه کند. این آمار شامل 21 رقم سویا، 17 رقم کلزا، 14 رقم آفتابگردان، 10 رقم کنجد و 8 رقم گلرنگ میشود. این دستاوردها یک سرمایه علمی و ژنتیکی ارزشمند برای تحقق اهداف خودکفایی محسوب میشوند.
چالش وابستگی 90 درصدی به واردات روغن
اهمیت این برنامههای تحقیقاتی و تولیدی زمانی مشخص میشود که به آمار مصرف و تولید نگاه کنیم. نیاز سالانه کشور به روغن خوراکی بین 1.5 تا 1.7 میلیون تن برآورد میشود. این در حالی است که تولید داخلی حتی در بهترین شرایط و سالهای پربازده نیز از 10 درصد این نیاز فراتر نرفته است. این شکاف عمیق، لزوم اجرای برنامههای جهشی برای تولید دانههای روغنی را دوچندان میکند.
***
برنامه تولید 31 تن هسته اولیه بذر دانههای روغنی، یک پاسخ علمی و استراتژیک به چالش بزرگ وابستگی بیش از 90 درصدی کشور به واردات روغن است. این طرح با تکیه بر توان تحقیقاتی داخلی و معرفی 71 رقم بذر، نشاندهنده یک حرکت زیربنایی برای تقویت امنیت غذایی ملی است. تمرکز بر گیاهان مقاومی چون گلرنگ و کاملینا، نه تنها یک انتخاب هوشمندانه در مواجهه با تغییرات اقلیمی است، بلکه پتانسیل افزایش تولید در اراضی کمبازده را نیز فراهم میکند. موفقیت این برنامه میتواند به طور قابل توجهی تراز تجاری کشور در بخش کشاورزی را بهبود بخشیده و از خروج ارز جلوگیری کند.
