دکتر مسعود پزشکیان، رئیسجمهور، در نشست هماهنگی بهرهگیری از ظرفیتهای شهرداریها و سازمانهای مردمنهاد، حل مسائل معیشتی و اشتغال مردم را مهمترین راهبرد پیشگیری از آسیبهای اجتماعی دانست. در این نشست راهبردی، سازوکارهای اجرایی الگوی حکمرانی محلهمحور و مسجدمحور با هدف همافزایی میان مدیریت شهری، مدارس، دانشگاهها و گروههای جهادی تبیین شد. رئیسجمهور بر لزوم عبور از مطالعات پراکنده به اقدام میدانی، راهاندازی نظام رصد مستمر محلات و اشتغالزایی شهری تأکید کرد و این طرح را گامی اساسی در جهت توسعه عدالت اجتماعی خواند.
عبور از مطالعات پراکنده به مداخله عملیاتی در سطح محلات کشور
نشست هماهنگی بهرهگیری از ظرفیتهای شهرداریها و سازمانهای مردمنهاد (سمنها) با حضور دکتر مسعود پزشکیان برگزار شد. رئیسجمهور در این جلسه با تأکید بر ضرورت عبور از مرحله مطالعات نظری، ورود به اقدام و عملیات میدانی را الزامی دانست. زیرساختهای مطالعاتی و تجربیات اجرایی لازم در کشور فراهم شده و اکنون زمان استقرار ساختارهای عملیاتی است. دستیابی به زبان مشترک، نگاه یکپارچه و نقشه عملیاتی واحد، پیششرط اصلی برای مداخله مؤثر در سطح محلات به شمار میرود.
تدوین نقشه جامع محلی و همافزایی مساجد، مدارس و گروههای جهادی
طراحی نقشههای عملیاتی مبتنی بر وضعیت خاص هر محله، امکان بهرهگیری همزمان از ظرفیتهای اجتماعی را فراهم میسازد. مدارس، مساجد، سراهای محله، دانشگاهها، روحانیت، گروههای جهادی و بسیج در این چارچوب نقش مشخصی در حل مسائل محلی ایفا میکنند. رئیسجمهور استقرار نظام رصد و پایش مستمر را برای ثبت تصویری دقیق و بهروز از وضع هر منطقه ضروری خواند. این ساختار آماری به مدیران اجازه میدهد تا نقاط بحرانی را شناسایی کرده و منابع را هدفمند هدایت کنند.
تسهیلگری دولت در انسجام بینبخشی و صیانت از قشرهای آسیبپذیر
هماهنگی بینبخشی دستگاهها پیش-شرط اصلی موفقیت این طرح ملی است و دولت نقش تسهیلگر را در این فرآیند ایفا میکند. وظیفه اصلی حاکمیت، ایجاد انسجام میان دستگاههای اجرایی و فراهمسازی بستر همکاری میان تمام بازیگران مؤثر در عرصه اجتماعی است. شایسته نظام اسلامی نیست که مشکلات معیشتی، اجتماعی و درمانی افراد نیازمند از نگاه مسئولان پنهان بماند. مسئولان باید با رویکردی مسئلهمحور، مبتنی بر دادههای دقیق و با مشارکت مستقیم مردم برای حل این چالشها اقدام کنند.
اشتغالزایی شهری و توانمندسازی جوانان به عنوان پادزهر آسیبهای اجتماعی
ایجاد فرصتهای شغلی، تقویت امید به آینده و امکان مشارکت سازنده جوانان، زمینه بروز آسیبهای اجتماعی را به شدت کاهش میدهد. مدیران شهری باید از تمامی ظرفیتهای اقتصادی موجود در شهرها برای ایجاد اشتغال پایدار و توانمندسازی ساکنان محلات استفاده کنند. توسعه عدالت اجتماعی از بستر محلات آغاز میشود و با مشارکت مستقیم مردم به نتایج پایدار میرسد. موفقیت هر برنامه ملی نیازمند اقناع اجتماعی، مشارکت مردم و شکلگیری فهم مشترک از ضرورت اصلاحات ساختاری است.
تعمیم مدل حکمرانی محلی به سراسر کشور پس از دوره آزمایشی
این تجربه الگویی قابلیت تعمیم و پیادهسازی گسترده در سطح ملی را در گامهای بعدی خواهد داشت. پس از استقرار و موفقیت این مدل در تهران و برخی مناطق آزمایشی، نتایج آن در نشستهای استانداران و فرمانداران ارائه میشود. فلسفه خدمت در نظام اسلامی، دیدن مشکلات مردم، درک رنج محرومان و تلاش برای گرهگشایی از مسائل آنان است. رئیسجمهور از همه نهادهای مردمی، اجتماعی و دستگاههای اجرایی کشور خواست تا در این حرکت ملی و مسئولیت مشترک مشارکت کنند.
***
رویکرد محلهمحور دکتر مسعود پزشکیان در مدیریت آسیبهای اجتماعی، نشاندهنده تغییر استراتژی دولت از بالا به پایین به سمت مدلهای مشارکتی بومی است. پیوند دادن ساختارهای رسمی مانند شهرداریها با نهادهای مدنی، سمنها و مساجد، سرعت شناسایی کانونهای بحران را افزایش میدهد. تمرکز بر اشتغالزایی درونشهری ثابت میکند که دولت ریشه آسیبهای اجتماعی را در ناترازیهای اقتصادی و بیکاری جوانان جستجو میکند. راهاندازی نظام رصد مستمر دادهها، تصمیمگیریهای کلان را از حدس و گمان به سمت پایشهای علمی و هوشمند سوق خواهد داد. این الگو در صورت تحقق، بستر مناسبی برای توزیع عادلانه منابع و کاهش فاصلههای طبقاتی در کلانشهرها ایجاد میکند.