علیرضا رحیم، مدیرعامل شرکت فولاد هرمزگان، در همایش «صنعت فولاد و سنگآهن در دوران تحول» نسبت به کسری قطعی سنگآهن با دستیابی به ظرفیت تولید ۶۳ میلیون تنی فولاد در سال ۱۴۰۷ هشدار داد. وی با تاکید بر اینکه زمانبر بودن فرایند اکتشاف ۷ تا ۸ سال به طول میانجامد، ایجاد تعادل میان تولید داخلی و واردات نهادهها از جمله الکترود گرافیتی و کک سوزنی را الزامی دانست. رحیم همچنین تنوعبخشی به ۷۵ درصد مبادی وارداتی، ارتقای زیرساختهای لجستیکی و توسعه بازارهای صادراتی را از الزامات تابآوری زنجیره ارزش عنوان کرد.
هشدار مدیرعامل فولاد هرمزگان نسبت به کسری سنگآهن در سالهای آینده
علیرضا رحیم، مدیرعامل شرکت فولاد هرمزگان، در پنل تخصصی «بازار فولاد؛ تعادل عرضه و تقاضا و چالشهای تولید، مصرف و صادرات» در جریان همایش «صنعت فولاد و سنگآهن در دوران تحول»، چالشهای بنیادین زنجیره ارزش فولاد را تشریح کرد. وی با تاکید بر اینکه پایداری تولید در سالهای پیشرو مستقیماً به نحوه مدیریت زنجیره تامین وابسته است، هشدار داد که توسعه ظرفیتهای جدید بدون اطمینان از دسترسی به مواد اولیه، ریسک راهبردی صنعت را به شدت افزایش میدهد. وی تصریح کرد که برای سال ۱۴۰۷ ظرفیت تولید ۶۳ میلیون تن فولاد پیشبینی شده و با صدور مجوزهای جدید احتمال افزودن ۳ تا ۷ میلیون تن دیگر وجود دارد؛ اما حتی با تحقق ۶۵ درصد این ظرفیت، صنعت فولاد با کسری شدید سنگآهن مواجه خواهد شد.
لزوم سرمایهگذاری فوری در اکتشافات معدنی برای جبران کسری مواد اولیه
مدیرعامل شرکت فولاد هرمزگان با اشاره به عقبماندگی در حوزه اکتشافات معدنی طی سالهای گذشته اعلام کرد که حتی با شروع سرمایهگذاری گسترده از امروز، بازه زمانی ۷ تا ۸ ساله برای شناسایی و بهرهبرداری از ذخایر جدید سنگآهن نیاز است. علیرضا رحیم تاکید کرد که سنگآهن ماده اصلی تولید است و هرگونه اختلال در تامین آن، پایداری بنگاههای تولیدی را متوقف میسازد. از این رو، برنامهریزی جامع و اقدام فوری برای مدیریت کسری احتمالی سالهای آینده و تعیین تکالیف سرمایهگذاری در بخش معدن، از نان شب برای پایداری خطوط تولید ضروریتر است.
تعادل منطقی میان تولید داخلی و واردات نهادههای استراتژیک
علیرضا رحیم با اشاره به ضرورت نگاه واقعبینانه به مقوله خودکفایی تاکید کرد که نباید سیاستگذاریها بر مبنای تولید تمام نهادهها در داخل کشور بدون توجه به مزیت اقتصادی تنظیم شود. وی با ذکر مثال الکترود گرافیتی توضیح داد که با ایجاد کارخانه ۴۵ هزار تنی و توسعه آن تا سال ۱۴۱۰، کشور همچنان با کسری ۵۰ هزار تنی الکترود مواجه خواهد بود. همچنین در حوزه کک سوزنی و منگنز نیز بخش عمده نیاز از خارج تامین میشود. بنابراین، تابآوری صنعت فولاد نیازمند تعادل میان تقویت ظرفیتهای داخلی و ایجاد مسیرهای تامین خارجی مطمئن است.
کاهش وابستگی به مبادی محدود وارداتی و تنوعبخشی به تامین
مدیرعامل فولاد هرمزگان تمرکز بالا در مبادی وارداتی کشور را یک نقطه آسیبپذیر دانست و اشاره کرد که در سال ۲۰۲۴ بیش از ۷۵ درصد واردات ایران منحصر به سه کشور امارات، چین و ترکیه بوده است. رحیم تصریح کرد که در شرایط بروز اختلالات بیرونی، اتکا به مبادی محدود میتواند کل خطوط تولید را متوقف کند. صنعت فولاد باید پیش از وقوع بحران، منابع تامین، کشورهای مبدأ و روشهای واردات را متنوع کند تا جریان تولید در سناریوهای مختلف بدون interruption به مسیر خود ادامه دهد.
تغییر نقش لجستیک از مرکز هزینه به مزیت رقابتی صنعت فولاد
رحیم حملونقل را ابزاری راهبردی در امنیت تامین و ایجاد مزیت رقابتی معرفی کرد و گفت لجستیک دیگر صرفاً یک هزینه جانبی نیست. با توجه به پراکندگی جغرافیایی ذخایر معدنی در شمالشرق، مرکز و غرب کشور و مصرف مواد اولیه در همان مناطق، واحدهای فولادی جنوب کشور مجبور به حمل مواد اولیه در مسافتهای طولانی هستند. وی خاطرنشان کرد که رشد هزینههای حملونقل داخلی و کشتیرانی بینالمللی، اقتصاد تولید را تحت تاثیر قرار میدهد و جانمایی پروژههای جدید باید با در نظر گرفتن زنجیره حملونقل و دسترسی به زیرساختها انجام شود.
تنوعبخشی به بازارهای فروش به عنوان ضلع مکمل تابآوری
مدیرعامل شرکت فولاد هرمزگان تابآوری زنجیره ارزش را نیازمند مدیریت همزمان سمت تامین و سمت فروش دانست. همانطور که اتکا به یک یا دو تامینکننده خطرساز است، وابستگی به چند مشتری محدود یا بازارهای صادراتی خاص نیز پایداری بنگاه را تهدید میکند. رحیم در پایان تاکید کرد که نگاه یکپارچه به تمامی حلقهها شامل مواد اولیه، لجستیک، تولید و بازارهای هدف تنها راهکار شکلگیری صنعتی تابآور و مقاوم در برابر تکانههای بیرونی است.
***
اظهارات مدیرعامل فولاد هرمزگان نشاندهنده لزوم بازنگری فوری در طرح جامع فولاد و موازنه زنجیره تامین است. شکاف ۷ تا ۸ ساله در نتیجهبخش بودن اکتشافات معدنی، چالش کسری سنگآهن برای ظرفیت ۶۳ میلیون تنی سال ۱۴۰۷ را به ریسکی ملموس تبدیل کرده است. اتکای ۷۵ درصدی به ۳ مبدأ وارداتی و کسری ۵۰ هزار تنی الکترود گرافیتی، لزوم دیپلماسی فعال اقتصادی و تنوعبخشی به مبادی تامین را مضاعف میکند. همچنین تغییر نقش لجستیک به عنصر رقابتپذیری، جانمایی و توسعه پروژههای فولادی در مناطق ساحلی و جنوب کشور را تایید میکند.