مهاجرت زیرساختهای پولی و مالی کشور به سمت الگوریتمهای رمزنگاری پساکوانتومی، به عنوان نخستین اولویت راهبردی شرکت ملی انفورماتیک جهت ایمنسازی تراکنشهای شبکه بانکی در برابر رایانههای کوانتومی تعیین شد. این اقدام پیرو انعقاد تفاهمنامه همکاری میان بانک مرکزی و معاونت علمی ریاستجمهوری برای پیادهسازی نقشه راه پیشدستانه امنیت سایبری صورت میگیرد. شرکت ملی انفورماتیک با راهاندازی آزمایشگاه تخصصی، ارزیابی الگوریتمهای بومی شرکتهای دانشبنیان را برای بهروزرسانی زیرساختهای پردازشی آغاز کرده است.
تفاهمنامه راهبردی بانک مرکزی و معاونت علمی
انعقاد تفاهمنامه میان بانک مرکزی و معاونت علمی ریاستجمهوری، بستر حقوقی و اجرایی لازم را برای تغییر الگوریتمهای رمزنگاری کلاسیک شبکه بانکی به روشهای مقاوم در برابر حملات کوانتومی فراهم کرده است. هدف اصلی این اقدام، تدوین نقشه راه ملی جهت جلوگیری از آسیبپذیری احتمالی دادههای مالی کشور قبل از تجاریسازی کامل کامپیوترهای کوانتومی عنوان میشود. بانک مرکزی با این رویکرد پیشدستانه، مدیریت و راهبری امنیت سامانههای پردازش تراکنش را بر عهده گرفته است.
ضرورت ایمنسازی سامانههای حیاتی شاپرک و شتاب
حجم بالایی از مبادلات روزمره مالی کشور در بسترهای پولی نظیر شتاب و شاپرک پردازش میشوند که این مسئله زیرساختهای مذکور را به اهدافی حیاتی در برابر تهدیدات پیشرفته سایبری تبدیل میکند. با توجه به سرمایهگذاری کشورهای پیشرو در حوزه فناوری کوانتومی، اتکا به الگوریتمهای کلاسیک فعلی ریسکهای امنیتی جبرانناپذیری را در سالهای آتی ایجاد خواهد کرد. مقابله با حملات پیچیده آتی، مستلزم تغییر زیرساختهای امنیتی حاکمیتی شبکه بانکی به استانداردهای پساکوانتومی است.
نقش دوگانه بانکها در ارتقای انعطافپذیری معماری
موسسات اعتباری و بانکهای کشور به عنوان مجریان اصلی این طرح، وظیفه تعیین اولویتهای عملیاتی و ارتقای گامبهگام سامانههای دادهای خود را بر عهده دارند. الگوریتمهای پساکوانتومی پس از صحتسنجی در آزمایشگاه مرجع، بهصورت مرحلهای جایگزین سامانههای قدیمی میشوند. رعایت اصل انعطافپذیری در معماری نرمافزاری بانکها الزامی است تا در صورت معرفی الگوریتمهای جدیدتر، نیازی به بازطراحی کامل زیرساختها و پرداخت هزینههای مجدد نباشد.
تاسیس آزمایشگاه تخصصی در شرکت ملی انفورماتیک
شرکت ملی انفورماتیک به عنوان بازوی فناوری بانک مرکزی، وظیفه اجراییسازی، آزمون و استقرار این الگوریتمها را در زیرساختهای کشور بر عهده گرفته است. این شرکت با تاسیس یک آزمایشگاه تخصصی امن، بستری را برای ارزیابی دستاوردهای دانشبنیانها و انطباق آنها با الزامات صنعتی شبکه بانکی فراهم میسازد. شرکت ملی انفورماتیک همچنین به عنوان نماینده اجرایی در کمیته راهبری مشترک، هدایت فرآیند تبدیل پژوهشهای علمی به محصولات کاربردی را دنبال میکند.
***
رویکرد بانک مرکزی و شرکت ملی انفورماتیک در اتخاذ استراتژی رمزنگاری پساکوانتومی، خطرات ناشی از توقف یا ناامنی در مبادلات کلان شبکه بانکی را به میزان چشمگیری کاهش میدهد. اجرای این طرح امنیت پایداری برای تراکنشهای شبکههای شتاب و شاپرک ایجاد کرده و اعتبار بینالمللی زیرساختهای مالی کشور را حفظ میکند. با این حال، تعویض بسترهای رمزنگاری موجود مستلزم تخصیص اعتبارات سرمایهگذاری سنگین در بخشهای سختافزاری و نرمافزاری بانکها خواهد بود. موفقیت نهایی این پروژه به تداوم همکاری با شرکتهای دانشبنیان و کاهش هزینههای پیادهسازی زیرساختی بستگی دارد.