طبق آمار سازمان زمینشناسی آمریکا، ایران در سال ۲۰۲۵ با تولید ۳۳۰۰ تن مولیبدن در رتبه نهم جهان قرار گرفت. چین با ۹۷ هزار تن رتبه نخست را در اختیار دارد و شیلی و آمریکا در ردههای بعدی هستند. در سال ۲۰۲۶، قیمت اکسید مولیبدن از ۲۱ دلار به ۳۳ دلار به ازای هر پوند جهش یافت. کنترلهای صادراتی چین و اختلال در زنجیره تامین مس، دلایل اصلی این جهش قیمتی به شمار میروند.
ثبت رتبه نهم ایران در فهرست تولیدکنندگان برتر مولیبدن
سازمان زمینشناسی ایالات متحده تازهترین دادههای تولید جهانی مولیبدن در سال ۲۰۲۵ را منتشر کرد. ایران با تولید ۳۳۰۰ تن از این ماده حیاتی در رده نهم جهان قرار گرفت. کشور چین با استخراج ۹۷ هزار تن مولیبدن رتبه نخست تولید را به خود اختصاص داد. شیلی با ۴۲ هزار تن و آمریکا با ۴۰ هزار تن در جایگاههای دوم و سوم ایستادند. کشورهای پرو با ۳۹ هزار تن و مکزیک با ۱۷ هزار تن رتبههای بعدی را کسب کردند.
ردهبندی سایر کشورهای پیشرو در استخراج مولیبدن
کشور ارمنستان با تولید ۵۳۰۰ تن در رتبه ششم جدول جهانی جای گرفت. قزاقستان با ۴۳۰۰ تن و مغولستان با ۴۲۰۰ تن مقامهای هفتم و هشتم را به دست آوردند. کانادا نیز با ثبت تولید ۲۲۰۰ تن مولیبدن در جایگاه دهم جهان ایستاد. پنج کشور نخست جدول بخش اعظم نیاز بازار جهانی به این فلز استراتژیک را تامین میکنند. مولیبدن به عنوان مادهای حیاتی در صنایع فولاد، انرژیهای تجدیدپذیر و صنایع دفاعی کاربرد دارد.
جهش بیسابقه قیمت مولیبدن در بازارهای جهانی ۲۰۲۶
قیمتهای جهانی مولیبدن در سال ۲۰۲۶ با رشد بسیار چشمگیری مواجه شده است. دادههای بورس پلتس نشان میدهد قیمت آتی اکسید مولیبدن تا اوت جاری به ۳۳ دلار رسید. این نرخ پیش از این در سطح ۲۱ دلار به ازای هر پوند معامله میشد. قیمتها پس از رکوردهای ثبتشده در فوریه ۲۰۲۳، مدتی طولانی زیر ۲۵ دلار باقی مانده بود. این صعود قیمتی بر اهمیت نظارت بر زنجیره تامین این ماده معدنی افزوده است.
عوامل اصلی شکلگیری بحران عرضه در بازار مولیبدن
دو عامل اصلی موجب بروز فشار شدید بر بازار جهانی این ماده معدنی شده است. عامل اول به تولید مولیبدن به عنوان محصول جانبی استخراج مس مربوط میشود. کمبود معادن جدید مس بازار تامین مولیبدن را با نگرانی مواجه کرده است. عامل دوم به تصمیم فوریه ۲۰۲۵ دولت چین برای محدودیت صادرات پودر مولیبدن بازمیگردد. این سیاست کنترل صادراتی چین، ریسکهای ژئوپلیتیک و نوسانات قیمتی را در سطح جهان تشدید کرد.
***
قرارگیری ایران در جمع ۱۰ تولیدکننده برتر مولیبدن، ظرفیت معدنی کشور را در تامین این فلز استراتژیک نشان میدهد. جهش قیمت جهانی مولیبدن به ۳۳ دلار، فرصت اقتصادی مناسبی برای ارزآوری بخش معدن ایجاد میکند. وابستگی تولید مولیبدن به استخراج مس، مدیریت تولید در معادن سرچشمه و سونگون را اهمیت میبخشد. محدودیتهای صادراتی چین و بحران عرضه جهانی، ارزش افزوده فرآوری این محصول را به شدت افزایش داده است. تقویت زیرساختهای استخراج مس میتواند جایگاه ایران را در جدول تولیدکنندگان جهانی مولیبدن ارتقا دهد.