در چهل و سومین جلسه شورای مقررات‌زدایی و وحدت رویه سازمان تامین اجتماعی، ضوابط جدید رسیدگی به ادعای اصلاح عناوین شغلی و نحوه بازرسی از دفاتر قانونی بررسی شد. با استناد به رای وحدت‌رویه جدید دیوان عدالت اداری، صلاحیت اصلاح عنوان شغلی در لیست حقبیمه بر عهده سازمان تامین اجتماعی قرار گرفت. همچنین بر اساس دستورالعمل جدید، حضور همزمان کارگر و کارفرما در جلسات رسیدگی الزامی شد و مطالبه مابهالتفاوت حقبیمه تنها مشروط به اثبات تغییر واقعی در میزان دستمزد خواهد بود.
برگزاری چهل و سومین نشست شورای مقررات‌زدایی تامین اجتماعی
چهل و سومین جلسه شورای مقررات‌زدایی و وحدت رویه سازمان تامین اجتماعی با محوریت شفاف‌سازی در پرونده‌های اصلاح عناوین شغلی و بازرسی دفاتر قانونی برگزار شد. این نشست با حضور معاون بیمه‌ای، مدیرکل امور حقوقی و قوانین، مدیرکل وصول، کارشناسان تخصصی سازمان و نمایندگان معاونت حقوقی ریاست‌جمهوری تشکیل گردید. همچنین نمایندگان اتاق بازرگانی ایران، اتاق بازرگانی تهران، اتاق تعاون و اتاق اصناف ایران در محل اداره‌کل حقوقی و قوانین حضور یافتند. در بخش نخست جلسه، مطالبات تشکل‌ها درباره بهبود فرآیند بازرسی از دفاتر قانونی ارزیابی شد و مقرر گردید موارد مغایر با قوانین جهت پیگیری به اداره‌کل وصول منعکس شود.
تعیین صلاحیت سازمان تامین اجتماعی بر اساس رای دیوان عدالت اداری
صدور رای دیوان عدالت اداری در سال ۱۴۰۰ مبنی بر الزام سازمان به اجرای آرای ادارات کار، چالش‌ها و ابهامات گسترده‌ای را در حوزه تغییر عناوین شغلی ایجاد کرده بود. عمران نعیمی، مدیرکل امور حقوقی و قوانین سازمان تامین اجتماعی، با اشاره به افزایش اختلافات در تنظیم لیست‌های حقوق و دستمزد تصریح کرد که با استناد به رای وحدت‌رویه جدید دیوان عدالت اداری، مرجع ذی‌صلاح برای اصلاح عناوین شغلی در لیست حقبیمه، سازمان تامین اجتماعی تعیین شده است.
الزامی شدن حضور همزمان کارگر و کارفرما در جلسات رسیدگی
سازمان تامین اجتماعی برای افزایش شفافیت و رعایت عدالت در تصمیم‌گیری‌ها، دستورالعمل جدیدی را برای بررسی درخواست‌های تغییر عنوان شغلی تدوین کرده است. بر اساس این دستورالعمل، در صورت ثبت درخواست از سوی کارگر یا کارفرما، دعوت از هر دو طرف برای حضور در جلسه رسیدگی الزامی است. این اقدام با هدف استماع اظهارات، بررسی مستندات طرفین و جلوگیری از اعتراضات بعدی مبنی بر عدم اطلاع کارفرما از فرآیند رسیدگی انجام می‌پذیرد.
شروط مطالبه مابهالتفاوت حقبیمه و نحوه تشخیص دستمزد واقعی
تغییر عنوان شغلی تنها زمانی موجب مطالبه مابهالتفاوت حقبیمه توسط سازمان می‌شود که ثابت گردد این تغییر باعث افزایش واقعی در میزان دستمزد شده است. اگر تغییر عنوان صرفاً اسمی باشد و مستندات مالی نشان دهد که دستمزد فرد تغییری نکرده، سازمان حق مطالبه مبالغ اضافی را نخواهد داشت. برای تشخیص دقیق این موضوع، ابزارهایی نظیر تطابق دستمزد با عناوین شغلی موجود در همان کارگاه و استعلام از مراجع ذی‌صلاح به کار گرفته می‌شود.
ابلاغ نهایی بخشنامه و دریافت پیشنهادهای تشکل‌های کارفرمایی
بخشنامه جدید اصلاح عناوین شغلی در قانون مشاغل سخت و زیان‌آور در مراحل نهایی آماده‌سازی قرار دارد و به‌زودی از طریق تارنماهای رسمی سازمان تامین اجتماعی و معاونت حقوقی ریاست‌جمهوری منتشر می‌شود. اعضا و نمایندگان تشکل‌ها موظف شدند پیشنهادهای خود را ظرف هفته آینده ارائه دهند تا در جلسه بعدی شورا بررسی و اعمال شود. تدوین این دستورالعمل‌ها موجب کاهش چشمگیر پرونده‌های ختلافی و شفافیت مسیر رسیدگی برای کارگران و کارفرمایان خواهد شد.
***
تعیین تکلیف مرجع رسیدگی به عناوین شغلی و مشروط کردن دریافت مابهالتفاوت حقبیمه به تغییر واقعی دستمزد، گامی مهم در جهت کاهش ریسک‌های مالی غیرقابل پیش‌بینی برای بنگاه‌های اقتصادی است. الزام به حضور همزمان کارگر و کارفرما در جلسات، از صدور احکام یک‌جانبه جلوگیری کرده و انضباط مالی را در دفاتر قانونی کارگاه‌ها حاکم می‌سازد. شفاف‌سازی فرآیندهای مربوط به مشاغل سخت و زیان‌آور، هزینه‌های پنهان تولید را کاهش داده و با ایجاد پایداری در روابط کارگر و کارفرما، محیط کسب‌وکار را بهبود می‌بخشد.
