ایمیدرو در راستای تحقق «سند ملی توسعه صنعت گوهرسنگ» و با هدف تکمیل زنجیره ارزش، ۸ اقدام راهبردی را در دستور کار قرار داده است. تجهیز ۱۷ مرکز فنی و حرفهای، برگزاری ۱۰ دوره آموزشی تخصصی در مناطق محروم و تلاش برای خروج مواد اولیه از لیست کالاهای لوکس، بخشی از این نقشه راه محسوب میشود. این اقدامات با هدف گذار از خامفروشی به ایجاد ارزش افزوده و اشتغال پایدار در اقتصاد کشور طراحی شدهاند.
توسعه عدالت آموزشی در کانونهای مستعد معدنی
طرح توسعه صنعت گوهرسنگ با تمرکز بر آموزش سرمایه انسانی، بیش از ۱۰ دوره تخصصی گوهرتراشی و گوهرشناسی را برگزار کرده است. استادان برجسته این حوزه با هدف ارتقای سطح مهارت و ایجاد اشتغال پایدار، این دورهها را در مراکز دانشگاهی و فنیوحرفهای مدیریت کردند. تمرکز اصلی این آموزشها بر استانهای دارای پتانسیل معدنی شامل یزد، خراسان رضوی (شهرستان گناباد)، خراسان جنوبی (شهرستان نهبندان)، کرمان، سیستان و بلوچستان (شهرستان ایرانشهر) و آذربایجان شرقی (شهرستان آذرشهر) بوده است تا عدالت آموزشی در مناطق کمتر برخوردار محقق شود.
تجهیز ۱۷ پایگاه تخصصی برای مهارتآموزی بازارمحور
متولیان طرح با درک کمبود امکانات در زیرساختهای آموزشی، اقدام به تجهیز کارگاههای پیشرفته گوهرتراشی در ۱۷ مرکز منتخب سازمان آموزش فنی و حرفهای کردند. این اقدام با هدف برگزاری دورههای مقدماتی و پیشرفته منطبق با نیاز بازار صورت گرفت. استانهای هرمزگان (بندرعباس)، لرستان (خرمآباد و کوهدشت)، ایلام (آبدانان)، مرکزی (تفرش)، خراسان جنوبی (سربیشه، سرایان و عشقآباد)، کرمان (زرند)، کرمانشاه، خراسان رضوی (خواف و رشتخوار)، اردبیل، ارومیه، اصفهان (اردستان، خور و بیابانک) و همدان (نهاوند) اکنون به امکانات استاندارد آموزشی مجهز شدهاند.
ترسیم نقشه راه علمی با مشارکت دانشگاه شهید بهشتی
مدیران طرح برای شناسایی دقیق چالشها و فرصتهای زنجیره ارزش، رویکرد پژوهشمحور را در اولویت قرار دادند. در همین راستا، پروژه مطالعاتی جامعی با عنوان «بررسی وضعیت تجارت گوهرسنگها، چالشها و راهکارهای توسعهای» تعریف شد. این پروژه که با همکاری تخصصی دانشگاه شهید بهشتی در حال اجراست، نقشه راه عملیاتی توسعه تجارت این صنعت را ترسیم میکند و به شناسایی گلوگاههای اصلی زنجیره ارزش میپردازد.
ویترینسازی تجاری در نمایشگاه تخصصی شهریور ۱۴۰۴
سیاستگذاران ایمیدرو برای تقویت رویکرد بازارمحور، دومین نمایشگاه تخصصی صنعت گوهرسنگ را در شهریورماه ۱۴۰۴ در محل دائمی نمایشگاههای بینالمللی تهران برگزار کردند. این رویداد فضایی موثر برای همافزایی فعالان زنجیره ارزش ایجاد کرد. کارشناسان در حاشیه این نمایشگاه، پنلهای تخصصی متعددی را با موضوعاتی نظیر توسعه تجارت خارجی، رفع موانع صادراتی و نقش استانداردسازی در اعتمادسازی بازار برگزار کردند که با استقبال متخصصان مواجه شد.
استانداردسازی سرمایه انسانی با سند حرفه گوهرتراشی
توسعه پایدار صنعت نیازمند نیروی انسانی ماهر و آموزشدیده است. بر همین اساس، نگاشت و اجرای «سند حرفه گوهرتراشی و گوهرشناسی» به عنوان یک زیرساخت حیاتی در دستور کار قرار گرفت. این سند اهدافی نظیر یکپارچهسازی آموزشهای پراکنده، ارتقای کیفیت مهارتآموزی و اتصال مستقیم آموزش به بازار کار واقعی را دنبال میکند. اجرای این استانداردها ریسک سرمایهگذاری در کارگاههای تولیدی را کاهش میدهد و مسیر حرفهایسازی شاغلان این بخش را هموار میسازد.
اصلاح قوانین وارداتی و خروج از لیست کالای لوکس
یکی از موانع اصلی رشد این صنعت، قرارگیری گوهرسنگهای خام در گروه کالایی ۴ (کالاهای لوکس) و ممنوعیت واردات آنها بود. ایمیدرو با جدیت پیگیر خروج گوهرسنگها از این گروه کالایی است تا امکان واردات مواد خام از کشورهای همسایه فراهم شود. این تغییر رویکرد اجازه میدهد تا با فرآوری مواد خام در پایانههای داخلی و صادرات محصول نهایی، ارزش افزوده بالایی برای کشور خلق شود. این اقدام همچنین بساط قاچاق مواد کمکیفیت و هدررفت سرمایه ملی را برخواهد چید.
اعتباربخشی بینالمللی با صدور شناسه اصالت
شفافیت در بازار و جلب اعتماد مشتریان خارجی، نیازمند نظام استانداردسازی دقیق است. در همین راستا، طرح توسعه فرآیند صدور شناسه گوهرسنگها با همکاری مرکز ملی شمارهگذاری کالا و خدمات اجرایی شد. پیگیری اخذ نمایندگی از آزمایشگاههای معتبر بینالمللی گوهرشناسی، گام دیگری برای ارتقای برند ملی گوهرسنگ ایران است. صدور شناسنامه معتبر، جلوی تخلفات را میگیرد و مسیر صادرات محصولات فرآوری شده را تسهیل میکند.
رقابت ملی مهارت در افق اردیبهشت ۱۴۰۵
برنامهریزان صنعت برای ایجاد انگیزه و کشف استعدادهای برتر، سومین دوره مسابقات ملی آزاد مهارت گوهرتراشی را طراحی کردهاند. این رویداد قرار است در اردیبهشت ۱۴۰۵ به میزبانی شهر قم برگزار شود. تاکنون بیش از ۲۰۰ نفر از علاقهمندان برای شرکت در این رقابت ثبتنام کردهاند و داوری مقدماتی آثار در حال انجام است. این مسابقات بستری ایدهآل برای پیوند دادن مهارتآموختگان نخبه با بازارهای داخلی و خارجی محسوب میشود.
***
رویکرد اخیر ایمیدرو نشاندهنده تغییر پارادایم از «آموزش صرف» به «توسعه زنجیره ارزش» در صنعت گوهرسنگ است. تمرکز همزمان بر زیرساختهای نرمافزاری (قوانین و استانداردها) و سختافزاری (تجهیز کارگاهها)، پتانسیل تبدیل ایران به هاب منطقهای فرآوری گوهرسنگ را فعال میکند. خروج مواد اولیه از لیست کالاهای ممنوعه و لوکس، حیاتیترین تصمیم اقتصادی در این بخش است که میتواند حاشیه سود فعالان این حوزه را به طرز چشمگیری افزایش دهد و منجر به ارزآوری غیرنفتی قابل توجهی شود.
