محمود نیکو، مدیر نگهداری و تعمیرات شرکت پالایش نفت تهران، این واحد را یکی از ارکان اصلی پایداری تولید و تحقق اهداف کلان سازمان توصیف کرد. وی با اشاره به چالشهایی نظیر کمبود نیروی انسانی و فرسودگی تجهیزات، بر رویکردهای نوین مبتنی بر مدیریت داراییهای فیزیکی و بومیسازی قطعات تأکید نمود. به گفته او، تحول دیجیتال و استفاده از هوش مصنوعی آینده این حوزه را متحول خواهد کرد. این شرکت با تشکیل کارگروه تخصصی، در حال پیادهسازی سیستم مدیریت دارایی بر مبنای استاندارد ISO 55001 ویرایش 2024 است و انتظار میرود تا مهر ماه سال 1405 برای ممیزی نهایی آماده شود.
نگهداری و تعمیرات؛ رکنی برای پایداری تولید
در صنعت استراتژیک پالایش نفت، نگهداری و تعمیرات به عنوان یکی از ستونهای اصلی پایداری تولید و حفظ ظرفیت عملیاتی شناخته میشود. اجرای منظم برنامههای تعمیراتی پیشگیرانه و پیشبینانه بهطور مستقیم به کاهش توقفهای اضطراری و افزایش پایداری واحدهای فرآیندی منجر میشود. این واحد نقشی کلیدی در تحقق اهداف کلان سازمان ایفا میکند که شامل افزایش بهرهوری، کاهش هزینههای عملیاتی و ارتقای ایمنی است. در واقع، واحد نگهداری و تعمیرات به عنوان یک بازوی پشتیبان قدرتمند برای صیانت از سرمایههای فیزیکی و خلق ارزش افزوده پایدار عمل میکند.
مواجهه با چالشها؛ از فرسودگی تجهیزات تا کمبود نیرو
مدیریت تعمیرات در پالایشگاه تهران با چالشهای متعددی روبرو است. کمبود نیروی انسانی متخصص، فرسودگی بخشی از تجهیزات، محدودیت در تأمین برخی قطعات خاص و ضرورت حفظ تولید همزمان با اجرای تعمیرات، نیازمند برنامهریزی دقیق و تصمیمگیریهای سریع است. این نگرانیها با افزایش سن نیروهای باتجربه و راهاندازی واحدهای جدید تشدید میشود. برای مدیریت این چالشها، رویکردهای مبتنی بر مدیریت داراییهای فیزیکی، اولویتبندی تجهیزات حیاتی و بومیسازی قطعات در دستور کار قرار گرفته است. اگرچه جذب نیروی موقت برای تعمیرات اساسی بخشی از کمبود نیرو را جبران کرده، اما هماهنگی کامل در این زمینه همچنان یک چالش مدیریتی است.
تحول دیجیتال و آینده تعمیرات هوشمند
آینده نگهداری و تعمیرات در صنعت پالایش با تحول دیجیتال گره خورده است. استفاده از سامانههای مکانیزه مدیریت نگهداری و تعمیرات (CMMS)، پایش وضعیت آنلاین تجهیزات، تحلیل دادههای عملیاتی و بهرهگیری از هوش مصنوعی، امکان پیشبینی دقیق خرابیها را فراهم میکند. تصمیمگیری سریع و مبتنی بر اطلاعات، یکی از عوامل کلیدی سودآوری محسوب میشود که نیازمند توسعه سامانههای اطلاعاتی نظیر CMMS و ERP است. این فناوریها به کاهش هزینههای غیرضروری، افزایش عمر مفید تجهیزات و بهبود بهرهوری نیروی انسانی منجر شده و مسیر حرکت به سمت تعمیرات هوشمند را هموار میسازند.
تعادل میان هزینه و اطمینان با تکیه بر سرمایه انسانی
ایجاد تعادل بین کاهش هزینههای نگهداری و افزایش ضریب اطمینان تجهیزات، یک اصل مدیریتی است. این مهم از طریق برنامههای پیشگیرانه و پیشبینانه مبتنی بر شناخت ریسکها و اهمیت داراییها محقق میشود. با حذف تدریجی فعالیتهای کمارزش و تمرکز بر اقدامات ارزشآفرین، منابع بهینه میشوند. نیروی انسانی متخصص، مهمترین سرمایه واحد تعمیرات است. تجربه، مهارت فنی و تعهد کارکنان، نقش مستقیمی در کیفیت اجرای عملیات دارد. از این رو، برگزاری دورههای آموزشی مستمر، جانشینپروری و انتقال دانش فنی از اولویتهای اصلی این مجموعه است.
شاخصهای موفقیت در تعمیرات اساسی و فرهنگ ایمنی
موفقیت پروژههای تعمیرات اساسی با شاخصهای دقیقی ارزیابی میشود. رعایت زمانبندی پروژه، کنترل هزینهها، تحقق شاخصهای HSE و عدم وقوع تعمیرات اضطراری پس از راهاندازی واحد، از معیارهای کلیدی هستند. در تمامی این فرآیندها، ایمنی، بهداشت و محیط زیست به عنوان جنبههای جداییناپذیر عملیات در نظر گرفته میشوند. تمامی اقدامات با ارزیابی ریسک، رعایت دستورالعملهای ایمنی و آموزش کارکنان انجام میپذیرد تا از حوادث پیشگیری شده و از نیروی انسانی و محیط زیست حفاظت شود.
استقرار مدیریت دارایی فیزیکی بر اساس استاندارد ISO 55001
شرکت پالایش نفت تهران گام بلندی برای نهادینه کردن تفکر استراتژیک در حوزه مدیریت بهینه داراییها برداشته است. با ایجاد ساختار سیستم مدیریت دارایی در نمودار سازمانی، کارگروهی متشکل از تمامی ادارات مرتبط تشکیل شده است. این کارگروه، پیادهسازی سیستم مدیریت دارایی بر مبنای استاندارد ISO 55001 ویرایش 2024 را دنبال میکند. در این پروژه، کلیه برنامههای تعمیراتی تجهیزات پراهمیت بازنگری و بهینه شده و صلاحیتهای لازم برای نگهداشت آنها شناسایی میشود. انتظار میرود تا مهر ماه سال 1405، سیستم مدیریت دارایی در شرکت با کیفیت مطلوب آماده ممیزی برونسازمانی شود.
***
رویکرد شرکت پالایش نفت تهران به نگهداری و تعمیرات، نشانگر یک تحول استراتژیک از یک مرکز هزینه به یک مرکز خلق ارزش است. سرمایهگذاری بر روی فناوریهای دیجیتال و هوش مصنوعی، هزینههای ناشی از توقفهای اضطراری تولید را به شدت کاهش داده و بهرهوری عملیاتی را افزایش میدهد. پیادهسازی استاندارد جهانی ISO 55001، قابلیت اطمینان داراییها را تضمین کرده و با بهینهسازی چرخه عمر تجهیزات، به مدیریت بهینه سرمایه کمک میکند. این استراتژیها نه تنها پایداری تولید را تضمین میکنند، بلکه با کاهش ریسکهای عملیاتی و زیستمحیطی، جایگاه رقابتی پالایشگاه را در بلندمدت تقویت مینمایند.
