شرکت صنایع آهن و فولاد درخشان اراک با بومیسازی نخستین مخزن ریلی انتقال سوخت، گامی استراتژیک در توسعه زیرساختهای ترابری کشور برداشت. این دستاورد صنعتی ضمن ارتقای چشمگیر ایمنی در جابهجایی فرآوردههای نفتی، از خروج مقادیر قابلتوجهی ارز جلوگیری میکند. مهندسان داخلی با این اقدام نوآورانه، توانمندی خود را در بینیاز کردن ناوگان ریلی از واردات تجهیزات پیچیده اثبات کردند.
رونمایی از دستاوردی استراتژیک در صنعت ریلی
مراسم معرفی نمونه اولیه این محصول پیشرفته همزمان با تکمیل فاز نخست تولیدات شرکت، در روز 6 اسفندماه برگزار شد. مهدی زندیه استاندار مرکزی، محمد تاجمیر ریاحی مدیرعامل هلدینگ فولاد متیل و رحمان میرنظامی مدیرعامل شرکت سازنده در این رویداد حضور داشتند. مدیران اجرایی استان نیز از نزدیک در جریان روند تکامل این پروژه راهبردی قرار گرفتند. این طرح با هدف افزایش ظرفیت جابهجایی سوخت و کاهش وابستگی به شرکتهای خارجی عملیاتی شد.
تکامل تولیدات و انعقاد بزرگترین قرارداد تاریخ ناوگان باری
مجموعه صنعتی اراک فعالیت خود را از سال 1375 به عنوان یکی از مراکز خدماتی زیرمجموعه فولاد مبارکه آغاز کرد. این شرکت با گذشت زمان و اخذ مجوزهای قانونی، سبد محصولات خود را با ساخت مخازن تحت فشار و سازههای فلزی توسعه داد. مدیران این مجموعه در بهمنماه 1403 موفق به امضای بزرگترین قرارداد ساخت تجهیزات ترابری ریلی کشور شدند. این توافقنامه کلان شامل تولید 600 دستگاه تجهیز حملونقل باری میشود.
تفکیک فازهای اجرایی و تنوعبخشی به محصولات
فرآیند اجرای قرارداد مذکور به دو بخش اصلی تقسیم میشود. فاز نخست شامل ساخت 300 واحد ترابری بود که مهندسان آن را به صورت کامل تکمیل و تحویل دادند. فاز دوم به تولید محصولات تخصصیتر اختصاص دارد. در این مرحله، کارگران 100 محفظه ریلی ویژه برای جابهجایی بنزین و گازوئیل میسازند. همچنین ساخت 200 دستگاه دیگر برای انتقال هیدروکربنهای سنگین در دستور کار تیم تولید قرار دارد.
پیوند صنعت و دانشگاه در مسیر طراحی بومی
متخصصان داخلی برای نخستینبار در ایران، پلتفرم انحصاری این تجهیزات حساس را طراحی کردند. مهندسان شرکت سازنده، محاسبات فنی پیچیده این پروژه را با مشارکت مستقیم دانشگاه صنعتی اراک پیش بردند. اساتید دانشکده مهندسی مکانیک نقش پررنگی در بهینهسازی ساختار این محصول ایفا کردند. راهآهن جمهوری اسلامی ایران نیز پس از بررسیهای دقیق، تاییدیه نهایی این طراحی نوآورانه را صادر کرد.
پیامدهای مثبت در ایمنی و بهینهسازی مصرف انرژی
نبود تجهیزات تخصصی انتقال سوخت سبک، همواره یکی از چالشهای اصلی ناوگان ترابری کشور بود. بهرهبرداری از این دستاورد جدید، ظرفیت انتقال ریلی فرآوردههای نفتی را به شدت افزایش میدهد. انتقال سوخت از جاده به ریل، ریسک تصادفات و خطرات زیستمحیطی را به حداقل میرساند. این چرخش استراتژیک همچنین مصرف انرژی را در زنجیره توزیع کشور بهینهسازی میکند.
صرفهجویی ارزی چشمگیر با تکیه بر قطعات داخلی
کارخانجات داخلی تمامی قطعات و اجزای این سازه فولادی را تولید میکنند. واردات هر نمونه مشابه خارجی، خروج 80000 دلار سرمایه ملی را در پی داشت. بومیسازی این ناوگان تخصصی، مانع از خروج سرمایههای کشور میشود. محاسبات مالی نشان میدهد اجرای کامل بخش انتقال سوخت سبک در این قرارداد، حدود 2000000 دلار صرفهجویی ارزی به همراه دارد.
اجرای سختگیرانهترین استانداردهای بینالمللی
تیم کنترل کیفیت، معتبرترین الزامات جهانی را در فرآیند ساخت این محصول پیادهسازی کرد. مهندسان مبنای کار خود را بر اساس مقررات حمل بینالمللی ریلی کالاهای خطرناک (RID) قرار دادند. رعایت استانداردهای اروپایی EN در تمامی مراحل ساخت مشهود است. همچنین الزامات مرجع ASME در حوزه مهندسی مخازن تحت فشار به صورت کامل رعایت شد.
تضمین ایمنی با آزمونهای مخرب و غیرمخرب
طراحان تمامی ملاحظات مرتبط با استحکام سازه و انتخاب آلیاژهای مناسب را در نظر گرفتند. سامانههای بارگیری، تخلیه و سوپاپهای اطمینان با بالاترین دقت مهندسی نصب شدند. کارشناسان تستهای هیدرواستاتیک و آزمونهای غیرمخرب (NDT) را با موفقیت روی نمونهها اجرا کردند. پایداری دینامیکی، مقاومت در برابر ضربه و شرایط اضطراری نیز مطابق دستورالعملهای فنی تایید شد.
زمانبندی دقیق تولید و چشمانداز توسعه بازار
تیم مهندسی فرآیند پیچیده ایدهپردازی تا ساخت نمونه اولیه را تنها در 4 ماه به سرانجام رساند. مدیران پروژه، بازه زمانی ششماهه را برای تحویل کامل ناوگان انتقال بنزین پیشبینی میکنند. بخش عمده این زمان به تامین مواد اولیه استاندارد اختصاص دارد. این شرکت اکنون تنها تامینکننده این تجهیزات در ایران است و مدیران در حال بررسی سفارشهای جدید مشتریان هستند.
همافزایی درونگروهی و نقش کلیدی زنجیره تامین
موفقیت این پروژه نتیجه مستقیم همافزایی در گروه فولاد مبارکه اصفهان است. شرکت سازنده، بخش بزرگی از ورقهای فولادی خاص خود را از طریق بورس کالا خریداری میکند. تسریع در تامین اسلب و تولید ورقهای تخصصی، سرعت تحویل پروژهها را افزایش میدهد. گروه آتیهفولاد نیز با پشتیبانی مستمر خود، مسیر توسعه پایدار این صنعت زیربنایی را هموار میسازد.
***
بومیسازی تجهیزات حساس ریلی توسط شرکت آهن و فولاد درخشان اراک، یک تغییر پارادایم در اقتصاد حملونقل انرژی ایران محسوب میشود. این دستاورد با حذف هزینههای سنگین واردات، حاشیه سودآوری و تابآوری اقتصادی کشور را در شرایط تحریمی تقویت میکند. ایجاد همافزایی هدفمند میان زنجیره تامین فولاد مبارکه و صنایع پاییندستی، یک الگوی موفق از اقتصاد مقاومتی را به نمایش میگذارد. انتقال ایمن سوخت از طریق شبکه ریلی، علاوه بر کاهش استهلاک جادهای، هزینههای پنهان توزیع انرژی را به شدت کاهش میدهد. جایگاه انحصاری این شرکت در تولید محصول جدید، چشمانداز مالی بسیار روشنی را برای سهامداران و هلدینگ مادر ترسیم میکند.
