کریستالینا جورجیوا، رئیس صندوق بینالمللی پول، با اشاره به کاهش 90 درصدی تردد در تنگه هرمز، از تبعات اقتصادی پایدار این بحران هشدار داد. او یک قاعده کلی را اعلام کرد که بر اساس آن، هر 10 درصد افزایش در قیمت نفت، مستقیماً به افزایش 40 واحد پایه در تورم جهانی و کاهش 0.1 تا 0.2 درصدی تولید جهانی منجر میشود. با توجه به جهش 50 درصدی قیمت نفت از ماه دسامبر، این نهاد بینالمللی در حال ارزیابی تأثیرات بالقوه بر کشورهای عضو است و به سیاستگذاران توصیه میکند خود را برای شرایط غیرقابل تصور آماده کنند.
فرمول صندوق بینالمللی پول برای شوک نفتی
رئیس صندوق بینالمللی پول در واکنشی مستقیم به تحولات خاورمیانه، یک چارچوب محاسباتی مشخص برای ارزیابی تأثیرات آن بر اقتصاد جهانی ارائه کرد. کریستالینا جورجیوا تصریح کرد که به عنوان یک قاعده کلی، هر 10 درصد افزایش در قیمت جهانی نفت، منجر به افزایش 40 واحد پایه (معادل 0.4 درصد) در شاخص تورم جهانی میشود. همزمان، همین میزان افزایش قیمت، انقباضی معادل 0.1 تا 0.2 درصد را به تولید ناخالص داخلی جهان تحمیل میکند. این فرمول، ریسک ژئوپلیتیک منطقه را به یک متغیر اقتصادی قابل اندازهگیری برای سیاستگذاران تبدیل میکند.
تنگه هرمز؛ آزمون جدید تابآوری اقتصاد جهانی
جورجیوا ضمن اشاره به تابآوری قابل توجه اقتصاد جهانی در برابر بحرانهایی چون کووید و جنگ اوکراین، تأکید کرد که درگیری جدید در خاورمیانه این تابآوری را مجدداً به بوته آزمایش گذاشته است. او با اشاره به توقف فعالیت تأسیسات مهم نفت و گاز، اعلام کرد که ترافیک کشتیرانی از طریق تنگه هرمز 90 درصد کاهش یافته است. این اختلال گسترده، امنیت انرژی را به صدر فهرست نگرانیهای بسیاری از کشورها در آسیا و سراسر جهان بازگردانده و پتانسیل تأثیرگذاری بر احساسات بازار، رشد و تورم را به شدت افزایش داده است.
وابستگی شدید اقتصاد آسیا به شاهرگ حیاتی هرمز
اهمیت استراتژیک این آبراه برای اقتصادهای بزرگ آسیایی غیرقابل انکار است. حدود یک پنجم عرضه جهانی نفت و تجارت گاز طبیعی مایع (LNG) در شرایط عادی از طریق تنگه هرمز انجام میشود. این ارقام برای قاره آسیا حیاتیتر است، به طوری که تقریباً نیمی از نفت وارداتی و حدود یک چهارم از LNG وارداتی آن از این مسیر عبور میکند. به طور خاص برای ژاپن، این وابستگی شامل تقریباً 60 درصد از واردات نفت و 11 درصد از واردات LNG آن کشور میشود که نشاندهنده آسیبپذیری بالای این اقتصادها در برابر اختلالات طولانیمدت است.
لزوم آمادگی برای سناریوهای غیرقابل تصور
رئیس صندوق بینالمللی پول با تأکید بر افزایش 50 درصدی قیمت جهانی نفت از ماه دسامبر و جهش شدید قیمت گاز در آسیا و اروپا، گفت که این نهاد در حال جمعآوری دادهها برای ارزیابی دقیق تأثیر بحران بر کشورهای عضو است. وی با اشاره به اینکه احتمال بروز شوکهای جدید همواره وجود دارد، توصیهای کلیدی به سیاستگذاران در سراسر جهان ارائه داد. جورجیوا از آنها خواست تا به سناریوهای «غیرقابل تصور» فکر کرده و خود را برای مواجهه با آنها به طور کامل آماده کنند، زیرا محیط جهانی همچنان مستعد شوکهای غیرمنتظره است.
***
هشدار اخیر صندوق بینالمللی پول، ریسک ژئوپلیتیک خاورمیانه را از یک نگرانی کلی به یک تهدید اقتصادی ملموس و قابل محاسبه تبدیل کرده است. ارائه فرمول مشخص «10 درصد افزایش قیمت نفت در برابر 40 واحد پایه تورم»، ابزاری دقیق برای ارزیابی هزینههای مستقیم این بحران در اختیار بازارها و دولتها قرار میدهد. با توجه به کاهش 90 درصدی ترافیک در تنگه هرمز و وابستگی شدید اقتصادهای آسیایی، این هشدار نشان میدهد که تابآوری مشاهده شده در اقتصاد جهانی ممکن است در برابر یک شوک انرژی پایدار، شکننده باشد. این تحلیل، ضرورت ایجاد بافرهای ایمنی و تدوین استراتژیهای جایگزین برای تأمین انرژی را بیش از پیش برای سیاستگذاران اقتصادی آشکار میسازد.
