گردهمایی صنعت فولاد و سنگآهن در سنگاپور نشاندهنده یک دوقطبی میان رشد تقاضا در اقتصادهای نوظهور و چالشهای مالی توسعه فولاد سبز است. شرکت معدنی ریوتینتو پیشبینی کرده که بازار جهانی سنگآهن تا سال ۲۰۳۵ میلادی با وجود راهاندازی مگاپروژه سیماندو، با کسری عرضه ۶۵۰ میلیون تنی مواجه خواهد شد که عامل آن جهش تولید فولاد هند به ۴۰۰ میلیون تن است. از سوی دیگر، به دلیل سرمایهگذاری ناچیز ۲۰ میلیارد دلاری و شکاف هزینهای بالا، سهم فولاد سبز از تولید جهانی تا سال ۲۰۳۰ به کمتر از ۴ درصد محدود خواهد ماند.
پیشبینی ریوتینتو از کسری چشمگیر عرضه سنگ آهن در جهان
مدیر ارشد بازرگانی شرکت ریوتینتو (Rio Tinto)، در جریان گردهمایی بزرگ صنعت فولاد و سنگآهن در سنگاپور، از یک چالش جدی در بخش عرضه رونمایی کرد. بر اساس تحلیلهای این غول معدنی، بازار جهانی سنگآهن تا سال ۲۰۳۵ میلادی با کمبود عرضهای معادل ۶۵۰ میلیون تن روبهرو خواهد شد. این پیشبینی تایید میکند که سرعت توسعه معادن جدید برای جبران ظرفیت واحدهایی که به پایان عمر خود میرسند، به هیچ وجه کافی نخواهد بود.
مگاپروژه سیماندو گینه هم پاسخگوی تقاضای بازار نخواهد بود
محاسبات آماری ریوتینتو درباره کسری بازار، حتی با احتساب ورود مگاپروژه عظیم سیماندو (Simandou) در کشور گینه به زنجیره تامین انجام شده است. این ابرپروژه معدنی که اکنون در آستانه آغاز فعالیت قرار دارد، ظرفیت تولید سالانه ۱۲۰ میلیون تن سنگآهن را داراست. با این حال، ابعاد رشد تقاضا در بازارهای نوظهور به قدری وسیع ارزیابی میشود که حتی این حجم از عرضه جدید نیز نمیتواند تراز بازار را مثبت کند.
جهش تولید فولاد هند به ۴۰۰ میلیون تن تا سال ۲۰۳۵
بخش عمدهای از چشمانداز مثبت بازار سنگآهن بر پایه استراتژی صنعتی هند استوار است؛ کشوری که قصد دارد تولید فولاد خود را از حدود ۱۶۸ میلیون تن فعلی به ۴۰۰ میلیون تن تا سال ۲۰۳۵ میلادی افزایش دهد. دادههای موسسه کپلر نشان میدهند که هند در سال ۲۰۲۵ میلادی با صادرات ۲۸.۶۲ میلیون تن در برابر واردات ۱۳.۸۷ میلیون تن، یک بازیگر کوچک بوده است، اما دو برابر شدن تولید، این کشور را به یک واردکننده بزرگ سنگآهن با عیار بالا تبدیل خواهد کرد.
صنعتی شدن جنوب شرق آسیا و پایداری روش کوره بلند
کشورهایی نظیر ویتنام، اندونزی و تایلند همزمان با رشد صنعتی خود، در حال ایجاد ظرفیتهای جدید برای تولید فولاد هستند که این واحدها به شدت به سنگآهن وارداتی وابسته خواهند بود. نکته کلیدی این است که بیشتر این ظرفیتهای جدید در آسیا همچنان بر پایه روش سنتی کوره بلند – کنورتر اکسیژنی (BF-BOF) ساخته میشوند؛ روشی آلاینده و وابسته به زغالسنگ ککشو که به دلیل توجیه اقتصادی بالا، همچنان انتخاب اول فولادسازان است.
سهم ناچیز ۴ درصدی فولاد سبز از تولید جهانی تا سال ۲۰۳۰
گزارشهای انجمن جهانی فولاد حاکی از آن است که خوشبینیهای اولیه برای تحقق «فولاد سبز» جای خود را به چالشهای مالی داده است. تا کنون تنها ۲۰ میلیارد دلار سرمایهگذاری برای توسعه فولاد سبز در جهان انجام شده است که این رقم تا سال ۲۰۳۰ میلادی فقط ۷۱ میلیون تن ظرفیت تولید ایجاد میکند. در شرایطی که تولید جهانی فولاد تا آن زمان به ۲ میلیارد تن در سال میرسد، سهم فولاد پاک کمتر از ۴ درصد و عمدتا متمرکز در اروپا خواهد بود.
شکاف قیمتی عمیق و هزینههای سرسامآور هیدروژن تجدیدپذیر
یکی از موانع اصلی توسعه فولاد کمکربن، اختلاف شدید هزینه تولید است. بر اساس دادههای رسمی، تولید فولاد به روش سنتی حدود ۴۰۰ دلار به ازای هر تن هزینه دارد، در حالی که تولید با استفاده از هیدروژن تجدیدپذیر و برق پاک، بین ۵۰۰ تا ۸۵۰ دلار به ازای هر تن تمام میشود. نبود یک استاندارد جهانی مشخص و عدم تمایل دولتهای آسیایی به وضع مالیاتهای سنگین کربنی یا پرداخت یارانههای حمایتی، مانع از حرکت صنعت به سمت این فناوریهای پاک شده است.
***
تحلیل دادههای ارائهشده در نشست سنگاپور نشان میدهد که پارادایم گذار انرژی در صنعت فولاد با یک واقعیت سخت اقتصادی مواجه شده است. در حالی که صنایع مس و لیتیوم به عنوان نمادهای انرژی پاک رشد میکنند، صنعت فولاد به دلیل سهم ۸ درصدی از انتشار دیآکسیدکربن جهان، برای سبز شدن نیازمند تغییرات بنیادی ساختاری است که هزینه تولید را تا دو برابر افزایش میدهد. پیشبینی کسری ۶۵۰ میلیون تنی سنگآهن توسط ریوتینتو، اثبات میکند که موتور رشد اقتصاد آسیا (بهویژه هند و آسهآان) همچنان بر پایه توسعه زیرساختهای سنتی و متکی بر روش کوره بلند حرکت خواهد کرد. تا زمانی که مشوقهای مالی دولتی یا جرایم کربنی نظیر سازوکار مکانیزم تعدیل مرز کربن (CBAM) در آسیا به طور جدی پیادهسازی نشوند، فولاد سبز یک کالای لوکس کارخانهای در اروپا باقی خواهد ماند و بازار سنگآهن سنتی رونق پایداری را تجربه خواهد کرد.
روابط عمومی شرکت توسعه معادن و فلزات
