صندوق بینالمللی پول روز دوشنبه هشدار داد که جنگ علیه ایران در حال ایجاد یک شوک بزرگ در اقتصاد جهانی است. این نهاد بینالمللی، افزایش قیمت انرژی، اختلال در زنجیرههای تأمین و بیثباتی بازارهای مالی را کانالهای اصلی این بحران معرفی کرد. صندوق بینالمللی پول تأکید کرد که این شوک نامتقارن است و کشورهای واردکننده انرژی و ملتهای فقیرتر بیشترین آسیب را خواهند دید. در همین حال، مقامات اروپایی و آمریکایی نیز نسبت به پیامدهای ویرانگر این جنگ برای شهروندان خود ابراز نگرانی کردهاند.
کانالهای اصلی شوک به اقتصاد جهانی
صندوق بینالمللی پول به صورت رسمی هشدار داد که جنگ در آسیای غربی میتواند یک شوک عظیم به اقتصاد کشورها وارد کند. بر اساس اعلام این نهاد، افزایش قیمت انرژی و اختلال ناشی از آن در حمل و نقل کالاها، اثرات مخربی بر جای خواهد گذاشت. قیمتهای بالای انرژی، زنجیرههای تأمین و بازارهای مالی به عنوان 3 کانال اصلی برای انتقال این بحران به سراسر جهان عمل میکنند و ثبات اقتصادی را تهدید میکنند.
توزیع نامتقارن بحران اقتصادی
این نهاد مالی تصریح کرد که شوک ناشی از جنگ، یک پدیده جهانی اما کاملاً نامتقارن خواهد بود. واردکنندگان انرژی به مراتب بیشتر از کشورهای صادرکننده آسیب میبینند. همچنین، کشورهای فقیرتر در مقایسه با ملل ثروتمندتر و دولتهایی که ذخایر ارزی اندکی دارند، به شکل شدیدتری در معرض خطر قرار میگیرند. صندوق بینالمللی پول افزود که بخشهایی از غرب آسیا، آفریقا، آسیا-اقیانوسیه و آمریکای لاتین علاوه بر بحران انرژی، با افزایش قیمت مواد غذایی و کود نیز مواجه خواهند شد.
اختلال در عرضه کالا و آسیبپذیری بدهکاران
صندوق بینالمللی پول اعلام کرد که این جنگ میتواند با تغییر مسیر تانکرها و کشتیهای کانتینری، عرضه انرژی و سایر کالاهای حیاتی را مختل کند. این اختلال در مسیرهای اصلی کشتیرانی، هزینههای لجستیک را به شدت افزایش میدهد. این صندوق اضافه کرد که اقتصاد بسیاری از کشورها پیش از این بحران نیز با فضای مالی محدود و بدهی بالا دست و پنجه نرم میکردند. همین موضوع، آسیبپذیری آنها را در برابر یک شوک جدید قیمتها دوچندان میکند.
واکنش اروپا؛ تلاش برای جلوگیری از تشدید تنش
کایا کالاس، مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا، پیش از این اعلام کرده بود که جنگ علیه ایران «پیامدهای ویرانگری» برای سراسر جهان خواهد داشت. او در حاشیه نشست وزرای خارجه گروه 7 در پاریس به خبرنگاران گفت که این گروه در حال بررسی راههایی برای جلوگیری از تشدید بیشتر درگیریها است. بازگشایی تنگه هرمز یکی از اولویتهای اصلی آنهاست. وی تأکید کرد: «ما باید از جنگ خارج شویم، نه اینکه آن را بیشتر تشدید کنیم، زیرا پیامدهای آن برای همه مردم جهان بسیار شدید است.»
بازتاب بحران در زندگی روزمره مردم آمریکا
در همین حال، چاک شومر، رهبر اقلیت دموکراتهای سنا، اعلام کرد که سیاستهای نسنجیده ترامپ در قبال ایران، مردم آمریکا را به شدت تحت فشار قرار داده است. او تصریح کرد که بسیاری از شهروندان مجبور شدهاند برای تأمین هزینههای خود، برخی وعدههای غذایی خود را حذف کنند. اظهارات شومر واکنشی به گزارشهای رسانهای بود که نشان میداد مردم آمریکا در هزینه غذا صرفهجویی میکنند تا بتوانند هزینه بنزین را بپردازند. قیمت بنزین از زمان مسدود شدن تنگه هرمز با افزایش شدیدی مواجه شده است.
***
هشدار صندوق بینالمللی پول نشان میدهد جنگ علیه ایران یک بحران چندوجهی با ابعاد جهانی است که اقتصاد بینالملل را از 3 مسیر اصلی انرژی، حملونقل و بازارهای مالی تهدید میکند. تحلیل این نهاد بر «نامتقارن» بودن شوک تأکید دارد، به این معنا که کشورهای در حال توسعه و واردکنندگان انرژی، بار سنگینتری را به دوش خواهند کشید و نابرابری جهانی را تشدید میکند. این بحران نه تنها یک تهدید ژئوپلیتیک است، بلکه به صورت مستقیم معیشت شهروندان در کشورهای توسعهیافته مانند آمریکا را نیز هدف قرار داده است. اظهارات مقامات اروپایی و آمریکایی نیز تأیید میکند که پیامدهای اقتصادی این جنگ، فراتر از منطقه بوده و میتواند به یک رکود جهانی منجر شود.
