رئیس سازمان بورس و اوراق بهادار در همایش ملی تحول دیجیتال، ضمن اعلام پایان کارآمدی روشهای سنتی حسابرسی، اولتیماتوم جدیدی را برای موسسات حسابرسی صادر کرد. حجتاله صیدی تاکید کرد که از این پس، معیار اصلی ارزیابی و اعتماد به موسسات حسابرسی، میزان برخورداری آنها از زیرساختهای دیجیتال و هوش مصنوعی خواهد بود. این رویکرد با هدف پوشش ریسکهای نوین و تحقق ۲ هدف کلیدی شفافیت و قابلیت اتکای گزارشهای مالی اتخاذ شده است.
ناکارآمدی شیوههای کهن در عصر هوش مصنوعی
حجتاله صیدی، رئیس سازمان بورس و اوراق بهادار، در جریان برگزاری «اولین همایش ملی تحول دیجیتال و نوآوری در حسابرسی» که در تاریخ ۳ دی ۱۴۰۴ در مرکز همایشهای بینالمللی دانشگاه الزهرا برگزار شد، هشداری جدی نسبت به آینده حرفه حسابرسی داد. وی با صراحت اعلام کرد که ساختارهای مالی و اقتصادی کنونی به شدت چندلایه و پیچیده شدهاند و با ورود قدرتمند هوش مصنوعی به این عرصه، دیگر نمیتوان با سبکهای رایج و سنتی در ایران به نیازهای بازار پاسخ داد. صیدی تاکید دارد که فناوریهای نوین در حوزه اقتصاد و بازار سرمایه، اهمیتی بسیار فراتر از کاربردهای روزمره زندگی دیجیتال پیدا کردهاند و نادیده گرفتن آنها به معنای حذف از گردونه رقابت خواهد بود.
دو هدف راهبردی بازار سرمایه
سکاندار بازار سرمایه کشور، نقشه راه این سازمان را بر پایه ۲ محور اساسی ترسیم کرد که شامل «افزایش قابلیت اتکای گزارشهای مالی» و «ارتقای سطح شفافیت» میشود. تحقق این اهداف کلیدی نیازمند ایجاد یک اکوسیستم همکاری مشترک میان چهار ضلع اصلی است: مؤسسات حسابرسی، صاحبنظران حرفه، سازمان حسابرسی و بدنه دانشگاهی کشور. بخشی از این مسیر تکاملی تاکنون پیموده شده است، اما تکمیل آن نیازمند تغییرات بنیادین در ابزارها و رویکردها است تا بتوان اعتماد سرمایهگذاران را به گزارشهای منتشر شده جلب کرد.
معیار جدید برای ارزیابی موسسات معتمد
نکته محوری سخنان رئیس سازمان بورس، تغییر شاخصهای سنجش صلاحیت موسسات حسابرسی بود. صیدی تصریح کرد که از این پس، موسسات حسابرسی معتمد بورس باید دقیقاً بر مبنای سطح دسترسی و بهرهبرداری از «زیرساختهای دیجیتال» مورد سنجش و رتبهبندی قرار گیرند. استدلال فنی این تصمیم آن است که بدون بهرهگیری از فناوریهای پیشرفته دیجیتال، امکان پوشش ریسکهای پیچیده، از جمله «ریسک عدم کشف» وجود ندارد. در نتیجه، اگر موسسهای فاقد این تجهیزات باشد، خروجی گزارشهای مالی آن نیز فاقد شفافیت لازم و قابلیت اتکا برای فعالان بازار خواهد بود.
الزام سرمایهگذاری و راهکارهای اجرایی
رئیس سازمان بورس، سرمایهگذاری در حوزه فناوری اطلاعات و دیجیتال را برای موسسات حسابرسی نه یک انتخاب، بلکه یک ضرورت حیاتی برای بقا دانست. وی هشدار داد که بدون تزریق منابع مالی به بخش تکنولوژی، حسابرسی در دنیای مدرن امروزی عقیم خواهد ماند و به اهداف نظارتی خود نمیرسد. صیدی همچنین برای تسهیل این گذار، حمایت کامل سازمان بورس را اعلام کرد و پیشنهاد داد که موسسات برای کاهش هزینهها میتوانند از راهکارهایی نظیر «تاسیس شرکتهای خدماتی مشترک» برای تامین زیرساختها استفاده کنند یا به صورت مستقل اقدام به سرمایهگذاری نمایند.
***
رویکرد جدید سازمان بورس نشاندهنده یک تغییر پارادایم جدی از نظارت انسانمحور به نظارت دادهمحور در بازار سرمایه ایران است. تاکید بر دیجیتالی شدن حسابرسی، هزینههای سربار موسسات را در کوتاهمدت افزایش میدهد اما در بلندمدت منجر به کاهش چشمگیر «ریسک اطلاعاتی» برای سرمایهگذاران خواهد شد. حرکت به سمت حسابرسی مبتنی بر فناوری، شکاف میان واقعیتهای اقتصادی شرکتها و گزارشهای مالی را کاهش داده و میتواند به عنوان محرکی برای بازگشت اعتماد عمومی به بازار سهام عمل کند.
