در سی و چهارمین نشست میز صنعت، مدیران ارشد کاشی و سرامیک نسبت به بحران انرژی و تأثیر آن بر توقف تولید هشدار دادند. صنعت کاشی با ظرفیت 750 میلیون مترمربع و صادرات 200 میلیون مترمربعی، نیازمند اصلاح سیاستهای انرژی و رفع موانع ارزی است. تمرکز بر بازارهای جدید صادراتی (فراتر از عراق) و توقف صدور مجوزهای بدون پشتوانه، بهعنوان راهکارهای اصلی برای حفظ اشتغال 500 هزار نفری و پایداری این صنعت پیشنهاد شد.
بحران انرژی؛ تهدید جدی برای خطوط تولید
بهنام عزیززاده، مدیر انجمن صنفی تولیدکنندگان کاشی و سرامیک، در این نشست تخصصی، وابستگی شدید این صنعت به انرژی را پاشنه آشیل تولید دانست. او با صراحت اعلام کرد که هرگونه قطعی یا نوسان در تأمین برق و گاز، مستقیماً به معنای توقف خطوط تولید است. کاهش 40 درصدی ظرفیت تولید که در برخی مقاطع رخ داده، عملاً مترادف با تعطیلی واحدهاست. عزیززاده از سیاستگذاران خواست تا با درک عمیقتر از فرآیندهای تولید پیوسته، از تصمیمات مقطعی و ناهماهنگ که تنها بر بار مشکلات میافزاید، پرهیز کنند و سیاستهای قیمتی و حمایتی پایداری را تدوین نمایند.
ضرورت تنوعبخشی به بازارهای صادراتی
یکی از نقاط آسیبپذیر مطرح شده در این جلسه، تمرکز بیش از حد صادرات بر یک بازار خاص بود. آمارها نشان میدهد که بیش از 70 درصد صادرات کاشی و سرامیک ایران به مقصد عراق انجام میشود. اگرچه این حجم صادرات نشاندهنده توان رقابتی ایران در منطقه است، اما وابستگی تکبعدی به بازار عراق، ریسکهای تجاری را افزایش میدهد. مدیران صنعت بر لزوم آسیبشناسی موانع ورود به بازارهای جدید و تدوین استراتژیهای بازاریابی بینالمللی برای کاهش این ریسک و تضمین پایداری درآمدهای ارزی تأکید کردند.
چالشهای ارزی و موانع بانکی
موضوع رفع تعهدات ارزی، بهعنوان یکی دیگر از گلوگاههای اصلی فعالیت تولیدکنندگان خوشنام مطرح شد. در شرایط تحریم که بازگشت ارز حاصل از صادرات با محدودیتهای شدید بانکی روبروست، فشار مضاعف بر صادرکنندگان میتواند منجر به خروج آنها از گردونه رقابت شود. پیشنهاد فعالان صنعت، اتخاذ رویکردی واقعبینانه و استفاده از ابزارهای حمایتی و تضمینی است تا تولیدکنندگان بتوانند بدون دغدغههای غیرتولیدی، بر توسعه بازار و ارزآوری تمرکز کنند.
نقد توسعه کمی و لزوم تغییر استراتژی
مدیر انجمن صنفی با انتقاد از صدور بیرویه مجوزهای جدید، بر لزوم تغییر پارادایم از توسعه کمی به توسعه کیفی تأکید کرد. در حال حاضر، ظرفیت تولید کاشی و سرامیک کشور (750 میلیون مترمربع) بیش از 3 برابر نیاز داخلی است. عزیززاده تصریح کرد که صدور مجوزهای جدید بدون توجه به زیرساختهای محدود انرژی و کشش بازار، فاقد توجیه اقتصادی است. استراتژی صحیح در مقطع کنونی، حفظ و تقویت 160 واحد تولیدی موجود، ارتقای تکنولوژی و تمرکز بر تولید محصولات با ارزش افزوده بالاتر برای بازارهای صادراتی است.
نقش سازمان بورس در همگرایی سیاستی
ولیاله جعفری، مدیر نظارت بر ناشران سازمان بورس، هدف از برگزاری میزهای صنعت را ایجاد پل ارتباطی میان تولیدکنندگان و سیاستگذاران عنوان کرد. او وعده داد که چالشهای کلیدی مطرح شده در این نشست، شامل مشکلات صدور مجوز، موانع ارزی و کمبود انرژی، دستهبندی شده و به دستگاههای اجرایی ذیربط ارجاع داده خواهد شد. پیگیری مستمر این موارد تا حصول نتیجه، تعهدی است که سازمان بورس برای حمایت از شفافیت و پایداری صنایع بورسی بر عهده گرفته است.
***
صنعت کاشی و سرامیک ایران با صادرات 200 میلیون مترمربعی، یکی از صنایع مزیتدار کشور محسوب میشود، اما حاشیه سود آن به شدت تحت فشار هزینههای انرژی و ریسکهای ارزی است. عدم تطابق ظرفیت تولید (Supply) با تقاضای داخلی و صادراتی فعلی (Demand)، منجر به رقابت منفی قیمتی در داخل و کاهش سودآوری شده است. راهکار خروج از این وضعیت، “کنسولیدیشن” یا ادغام واحدها نیست، بلکه “ارتقای زنجیره ارزش” و حرکت به سمت تولید اسلبهای سایز بزرگ و سرامیکهای مهندسی است که مصرف انرژی کمتر و ارزش صادراتی بالاتری دارند. اصلاح تعرفههای انرژی باید با ارائه مشوقهای صادراتی همراه باشد تا شوک هزینه منجر به از دست رفتن بازارهای منطقه نشود.
